Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

lingsgroepen als het ware de andere tijdelijk of meer blijvend van hun affect berooven, m. a. w. werkeloos maken. De man, die tot de ontdekking komt, <lat zijn kennis, die hem eens op edelmoedige wijze uit pijnlijke finantieele of andere omstandigheden redde, een tiran is voor zijn vrouw en kinderen of op andere wijze sterk emotioneele anti-complexen opwekt, zal den invloed van zijn pro-complex sterk zien verminderen of geheel verdwijnen.

In zwakke geesten zetten suggestieve invloeden, vooral als deze wat langeren tijd blijven inwerken, voortdurend^nieuwe complexen af. Het is bv. zeker, dat „de Telegraaf" alleen door de wei-overwogen keuze der hoofdjes boven hare berichten uit binnen- en buitenland in weinig kritische geesten complexen doet ontstaan en bij een nog grooter aantal dier geesten het eenmaal gevormde complex „op temperatuur" houdt.

Het is natuurlijk niet doenlijk om ook maar een ten naaste bij volledig overzicht te geven van de omstandigheden, die complex-vorming tot gevolg hebben; met de vermelding der ervaringen van één menschenleven zouden we nog lang met volledig zijn.

Ook is het volstrekt niet altijd mogelijk om achter de rationalisaties, verdringingen e. a. tot het complex zelf door te dringen, het kan zoo diep verborgen zijn, dat we het niet meer aan den dag kunnen brengen ook bij de eerlijkste en meest nauwgezette introspectie. De doorsnee-mensch heeft trouwens aan dat opdiepen niet de minste behoefte, omdat hij zelfs het bestaan van het complex niet vermoedt. Bovendien heeft hij zoo'n overheerschende behoefte om te gelooven, dat hij „redelijk" denkt, op „redelijke" gronden handelt, dat hij aan zijne rationalisaties genoeg heeft en de ontdekking, dat hij dit meestal niet doet, hem maar zou hinderen.

Dat in werkelijkheid een zeer groot deel onzer geestelijke processen, en onze handelingen hun ontstaan danken aan de werking van complexen werd reeds boven betoogd en wordt geïllustreerd door het feit, dat tal van menschen een oordeel

Sluiten