Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Daarbij voegt zich, als een van de meest oorspronkelijke essentieele eigenschappen van den menschelijken geest, het bewuste streven naar ontwikkeling, dat men als beschaving samenvat 1).

Dit nieuwe — aan de overige natuur vreemde — verschijnsel in het eindige leven van iedere afzonderlijke generatie tracht zich, als elke aanwinst in de ontogenese, op te werken tot een stabiel bestanddeel bij de voortzetting van het eindige leven van het individu en de generatie in het oneindige bestaan der soort. Daarom neemt bij een dergelijk kritiek punt in den ontwikkelingsgang de strijd steeds weer opnieuw een aanvang. En het is duidelijk, dat de worsteling daar het hevigst zal zijn, waar dit te overwinnen verschil het grootst is, n.1. bij den overgang van den eenen ontwikkelingstrap in den anderen. Dit komt het sterkst uit bij de ontwikkeling en vervolmaking van de bijzondere natuur van den mensch. Het allerbelangrijkste wat bij den overgang van den dierlijken op den menschelijken ontwikkelingstrap verworven moet worden, is — in scherp contrast met het onbewust bestaan der planten en het instinctieve leven der dieren — het menschelijk zelfbewustzijn.

Dit doet den mensch zich geroepen gevoelen daar, waar voorheen in de natuur slechts uitwendige toestands-voorwaarden of op zijn hoogst dierlijke instincten heerschten en het organisme blind en machteloos overgeleverd was aan zijn ontwikkelingsgang,' in het vervolg door „eigen vrije beschikking actief deel te nemen aan zijn verdere ontwikkeling.

Dit verleent den mensch dus het „zelfbepalingsrecht" en doet hem zich niet alleen den strijd — maar ook zijn persoonlijke verantwoordelijkheid — voor het hem door de natuur toevertrouwde zelfbestuur bewust worden.

') De hersenen yertoonen, als substraat van den menschelijken geest, despoten van dezen ontwikkelingsgang. De hersenen van de zuigelingen zijn nauwelijks sterker ontwikkeld dan het aan alle dieren gemeene „palae-encephnlon" (oei-hersenen). Het ra de opstijgende dierenreeks nieuwgevormde en bij den pasgeboren mensch het sterkst ontwikkelde ..neêncephalon" (nieuwgevormde hersenen) begint eerst na de geboorte langzamerhand te functioneeien en de verdere ontwikkeling zijner banen en de vervolmaking daarvan heeft eerst later plaats, naarmate de ontwikkeling van net individu zelf voortschrijdt (Edinger). 275

Sluiten