Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

volgorde en vast verband herhalen, en in de hersenen achterblijven als herinneringen, waaruit het bewustzijn van de eigen persoonlijkheid bestaat. Dit bewustzijn van de persoonlijkheid van het individu is feitelijk te beschouwen als een functie van het bewustzijn van het eigen lichaam en van de buitenwereld. De omgeving waarin het individu opgroeit, heeft er aandeel aan; de taal die het individu spreekt, alles wat het leert, gevoelt en ondervindt maken er deel van uit. Het bewustzijn van de persoonlijkheid is dan ook oneindig veel gecompliceerder dan Jat van het eigen lichaam en de buitenwereld; het omsluit ons geheele denken.

In ons bewustzijn weerspiegelt zich de orde en regelmaat, die bestaat aan datgene wat wij aan ons lichaam en in de buitenwereld waarnemen. Zoo zijn b. v. de begrippen water, ijs, damp, koude en warmte in éen vaste associatie in ons bewustzijn aanwezig, op dezelfde wijze als wij in de buitenwereld die dingen in een vast verband met elkaar waarnemen. Zoo verloopt ook ons denken in hoofdzaak steeds in dezelfde banen, en omvat een groot aantal voorstellingsverbindingen, die haast onverbreekbaar zijn.

De dwang, waarmee de natuurverschijnselen zich in „gesetzmassiger Ordnung" (Wernicke) aan ons opdringen, is analoog met den aangeboren drang tot nadoen van datgene wat wij anderen zien doen, d. w. z. analoog aan den dwang waarmee datgene wat anderen doen, zich aan ons opdringt als vanzelf sprekend. Dat wij leven zooals andere menschen, dat wij ons kleeden, ons eten koken etc. etc. berust daarop dat wij in ons bewustzijn complexen van voorstellingen hebben, die zoo vast met elkaar geassocieerd zijn, dat ze als 't ware één geheel geworden zijn. Aan den éénen kant van zoo'n keten staat b.v. het gevoel van honger als uitgangsvoorstelling; wordt deze voorstelling geprikkeld, dan verloopt de prikkel langs een reeks van herinneringen, die tenslotte uitloopt op het nuttigen van goed toebereid voedsel.

Het voornaamste middel om een bepaalde orde in onze voorstellingen te verwerven is de taal. Deze maakt het ons mogelijk abstracte begrippen als' 't ware verkort samen te 295 i .

Sluiten