Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

gelegd heeft, suggereert het gevoel van van alles ontheven te zijn, en geeft rust.

Dat wij onze kleine kinderen leeren rustig te slapen, zindelijk te zijn, gehoorzaam te zijn, doen wij voor driekwart door middel van suggestie. „Nu gaat mijn kindje zoet slapen", zegt de moeder, als ze 't in bed legt — en het kind gelooft haar. Het kind gelooft graag — en terwijl het intensief voelt, is zijn oordeel nog zeer beperkt. Daarom houdt het de begrippen, die het van in zijn oog gezaghebbende personen krijgt, ook zoo goed vast, dikwijls ook nog na jaren, als het geen kind meer is. Daarom sleept menigeen in later jaren nog zooveel ballast mee, zooveel dogma's en vooroordeelen, waarmee zijn gemoed vergiftigd is, nog vóór hij tot de jaren des onderscheids gekomen was. Ik zei reeds hoe het bewustzijn van de persoonlijkheid zich voor een groot gedeelte vormt naar het milieu waarin het kind groot wordt. De begrippen omtrent goed en kwaad, fatsoen, menschenliefde — omtrent de meest uiteenloopende dingen, neemt het kind meestal zonder nadenken over van zijn omgeving. En dat te meer, waar voor zooveel menschen opvoeden bestaat in: het kind vormen naar een bepaald model. Maar daarbij mag men wel bedenken, dat het voorbeeld oneindig veel suggestiever werkt, dan het gesproken woord. De verzuchting van sommige ouders: ik heb mijn kinderen altijd het goede voorgehouden, en toch willen ze niet goed, raakt dan ook kant noch wal. De vraag is maar, of men ze ook altijd het goede voorgedaan geeft. Opvoeders, die kinderen in drift een vermaning geven, bedenken niet dat hun woorden in den wind vervliegen; maar hun voorbeeld van gebrek aan zelfbeheersching werkt suggestief en wordt nagevolgd. Wat men het kind wil leeren, moet men het in zijn daden voordoen. Wie anders over zijn medemenschen spreekt dan tegen hen, suggereert zijn kinderen onoprechtheid, en is onredelijk wanneer hij ze voor een leugen straffen zou. Nu kan men vragen: waar is hier de opzet? Die is daar, waar diezelfde ouders aan hun kinderen in 't algemeen de volwassenen tot voorbeeld stellen.

Sluiten