Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

zwakzinnigen de psychische resten juist dan van infantielen aard zijn, wanneer de puberteit onregelmatig verloopt, of vertraagd is, of achterwege blijft, en 't komt zelfs herhaaldelijk voor, dat deze resten uit hunne allerprilste jeugd afkomstig zijn, toen ze nog met wieg en luier waren vertrouwd. En nu moge het waar wezen, dat ieder mensch ein wenig schwachsinnig ist, doch met dit voor oogen, is het toch maar gelukkig, dat bij den gewonen mensch de eigenlijke kindschheid pas op een ouderdom pleegt te komen, die door het meerendeel niet wordt bereikt. Er is dus, ik herhaal, ook een strooming in onzen geest aanwezig, de anode, die van 't onderbewustzijn naar 't bewustzijn loopt, en die niet slechts bij de hysterie en de hypnose en bij den droom, maar die ook in ons gewone dagelijksche leven merkbaar is. De vraag is nu allereerst, hoe wij ons die anode voor moeten stellen, of ze onbelemmerd is, dan wel of ze bewaakt wordt, en indien bewaakt, wordt ze dan altijd even streng bewaakt, en verder ook, of ze enkelvoudig is?

In 't algemeen zij vastgesteld, dat deze strooming niet onbelemmerd is, immers het onderbewustzijn treedt op als reservoir voor de voorstellingen, die niet thuis hooren in het bewustzijn, voor iets dus, dat ontoelaatbaar is, en daaruit vloeit voort, dat deze negatieve strooming onder voortdurende bewaking pleegt te staan. Men zou symbolisch kunnen zeggen, dat er aan de poort tusschen het bewuste en onderbewuste leven een schildwacht is geplaatst, een censuur, zooals Freud zegt, die tot taak heeft, om de ongewenschte indringers te houden buiten het bewustzijn. Een censuur inderdaad. Doch merkt ge wel, dat ik, sprekende over de censuur, ook spreek over het geweten, waarvan kardinaal Newman eens heeft gezegd, dat het dient, om een hoogere sanctie te geven aan hetgeen de mensch boven en buiten zich schemeren ziet, en dat, versmaad wordende, hem met schaamte en schrik bezielen zal? Bijna is de definitie, die Newman van het geweten geeft, gelijkluidend aan dié, welke Freund geeft van de censuur, en toch zijn ze niet hetzelfde. De censuur is slechts een der functies van het geweten, en wel een functie,

Sluiten