Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

zijn, om van een tegenovergesteld levensbeginsel uit te gaan. Aanvankelijk zal het schijnen, alsof hij met zijne goedheid, en de goedheid met hem, ten onder gaat. Dan zal het moeten blijken, of de volgeling van Jezus het vermogen bezit, om lang te kunnen lijden.

Hier zijn we aan het punt, waar èn de Russische geschiedenis èn de Russische volksaard zich laat aanknoopen aan de prediking van Tolstoy. Het Russische volk — zijne geschiedenis heeft het bewezen — kan het ware Christendom tot werkelijkheid maken, omdat het moreel bij machte is, het noodige lijden uit te houden.

Er bestaat in de Russische taal een woord, dat het vermogen uitdrukt om met gelatenheid en in vreedzaamheid lang te kunnen lijden. „Dolgoterpjenieje" is het woord; lankmoedige lijdzaamheid geeft het zeker het zuiverst weer.

Door Dostojefsky is het lijden van Rusland op ontroerende wijze zaliggesproken. In diens roman „De gebroeders Karamazof" (1881) vindt men feitelijk reeds een korte samenvatting van dezelfde gedachten en gevoelens, die eenige jaren later aan de wereld bekend geworden zijn als de leer van Tolstoy. Maar Tolstoy is het, die de „dolgoterpjenieje" duidelijk als Christelijken levenseisch doet zien. In Rusland leefde men al lang een leven van „weerloosheid". Eerst met Tolstoy is de „weerloosheid" als leer luide op het forum der menschheid verkondigd.

Een derde werk verscheen nog, maar nu bepaaldelijk gewijd aan des Christens houding tegenover de gewelddadigheid van de wereld. In Ned. vertaling luidt de titel „Het Koninkrijk Gods is binnen in u" (1ste druk 1895, 2de druk 1897). Met het beginsel van „Wedersta den booze niet" worden hier vergeleken de theorieën en praktijken van het staatsgezag en den krijgsdienst. Nooit is zoo geweldig de doodsklok geluid over het militairisme als in dit boek en nergens is zoon weerklank gehoord als in ons Vaderland. Dit werk heeft Tolstoy gemaakt tot een der grootste weldoeners der menschheid, al heeft de menschheid de weldaad zelve nog niet aanvaard.

De geschriften, waarin- Tolstoys Christendom van het denken meer naar voren treedt, zijn (ik geef de titels thans naar de Löwenfeldsche uitgave): „Das Leben", „Religion und Moral", „Kritik der dogmatischen Theologie", „Die vier Evangeliën", „Kurze Auslegungdes Evangeliums", „Ueber die Religion und ihr Wesen"

Sluiten