Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

andere voorteekenen te raadplegen, dat en waarom er oorlog komen moest. Dat de eerste en onvoorwaardelijke eisch eener gezonde Duitsche politiek is, met Frankrijk af te rekenen (t. z. pl. blz. 117); dat iedere Duitscher, door het merkbare politieke overwicht der Triple-Entente, tandeknarsend op de verlossende daad wacht (t. z. pl. blz. 344). Men zou er in kunnen lezen van de zedelijke, de philosophische, zoowel als de materieele bewijzen, waaróm de Groote Oorlog komen moest: hoe eerder, hoe beter. Moet een oorlog, waartoe men niet vrijwillig besluiten kan, later wellicht onder veel ongunstiger omstandigheden gevoerd worden, dan valt de zware verantwoordelijkheid voor de grootere offers, die dan gebracht moeten worden, hem ten laste, wien op het gunstige oogenblik de kracht en de moed tot de beslissende politieke daad ontbroken heeft (t. z. pl. blz. 41).

Wij willen niet uitmaken, of de Duitsche Regeering de regeling der Eemskwestie wellicht praktischer vond op het oogenblik dat Rusland, België en Frankrijk aan de voeten van den overwinnaar zouden liggen. Zeker is, dat door een internationale regeling vooraf, in vredestijd, nimmer zulk een yoordeelige grensbepaling te verkrijgen zou geweest zijn als in den zooeven genoemden, door Duitschland vast verwachten toestand. Eene regeling langs internationalen weg, vóór den oorlog, zou wellicht voor Duitschland een toestand geschapen hebben,hinderlijk in den destijds verwachten oorlog. Dan had men niet, als thans, reeds vooruit beslag kunnen leggen op den beweerden eigendom, met de oeconomische dwangmiddelen, die Duitschland hierdoor in den schoot vielen. Niets was voor Duitschland derhalve voordeeliger dan uitstellen. Want thans is aan het woord de Oorlog, dat is de politiek bij uitnemendheid (zie boven). Iedere Duitscher ziet het thans in, dat arbeid voor de gezamenlijke menschheid buiten de grenzen van staat en nationaliteit praktisch onmogelijk is (v. Bernhardi t.z.pl. blz. 20). En iedere zoon van het Grosse Vaterland beaamt het ten volle, dat de hoogere beschaving en de hiermede samengaande grootere macht het recht tot inbezitneming grondvesten (t. z. pl. blz. 16).

Nimmer zal de grens in de Eems Oostwaarts kunnen loopen yandenstroomdraad.zooalsdezeingrovetrekken op het kaartje is aangeduid. Door alvast bezit te nemen van de rest, en prece-

Sluiten