Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

„Doch zulk een overstelpende vloed, die zich wijd en zijd over elke landstreek van den aardbol verspreidde, heeft noodzakelijkerwijs menig liefelijk gebied van recht, dat ons zeer na ligt, verzwolgen. Onze eigene rechten als volk, de vrijheid, de voorrechten en het bezit van ons volk zijn er ten zeerste door aangetast. Wij zijn niet slechts toeschouwers die er niet mee te maken hebben. Hoe langer de oorlog duurt, hoe meer wij er belang bij krijgen dat er een eind aan kome en dat der wereld veroorloofd worde haar normale leven en verloop te hernemen.

„En als het tot eene beëindiging komt, zullen wij, evenvee als de nu oorlogvoerende volkeren, er belang bij hebben toe te zien, dat de vrede eene blijvende gedaante aanneemt, dat hij de belofte inhoudt van komende tijden waaruit de angst van onzekerheid weggenomen is, dat hij eenige zekerheid brengt dat vrede en oorlog hierna voorgoed beschouwd zullen worden deel uit te maken van het gemeenschappelijk belang der menschheid. Of wij willen of niet, wij zijn deelgenooten in het leven der wereld.

„De belangen van alle volkeren zijn ook de onze. Wij zijn medebelanghebbenden met de overigen. Wat het menschdom aangaat, is onvermijdelijk zoowel onze zaak als die van de volkeren van Europa en van Azië.

„Het staat ons vrij ééne opmerking over de oorzaken van den huidigen oorlog te maken, en zij kan wellicht eenig licht vooruit op de toekomst, zoowel als achteruit op het verleden werpen. Het is duidelijk dat deze oorlog slechts uitbreken kon, zooals hij uitbrak, plotseling, na geheime beraadslagingen, zonder dat de wereld gewaarschuwd werd, zonder overleg, zonder eenige weloverwogen stappen van beraad die men natuurlijkerwijze bij zulk een geweldigen strijd zou verwachten.

„Het is waarschijnlijk dat, indien voorzien ware wat er gebeuren zou, precies welke bondgenootschappen aangegaan zouden worden, precies welke krachten tegenover elkaar in

Sluiten