Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

men onder democratie verstaat het deelnemen van de gemeenschap aan haar eigen lotsbestemming. Oogenschijnlijk onderworpen aan een reeks absolutistisch heerschende monarchen, is Frankrijk in wezen immer voortgestuwd door volksbewegingen en volksinvloeden, zij het dan dat wij hier onder volk verstaan de intellecten en de temperamenten. Maar het leven der geheele gemeenschap is voor ieder deelnemer dier gemeenschap immer een zaak geweest van brandende importantie. Onstuimig, romantisch, kleurrijk, waren de kringen die hun invloed deden gelden op de ontwikkeling der zeventiende eeuw, de achttiende eeuw vertoont ons de sceptische tendenzen eener tot fijner uitbloei komende maatschappij.

Iedere coterie der achttiende eeuw was als een schitterende exotische bloem, maar al die planten tezamen verstikten den hof waarin zij opbloeiden. Het was een uitgroeiing van weelde, die moest eindigen met den ondergang. Groot is de invloed geweest van de salons op het ideeënleven. Moeten wij dit zóó begrijpen, dat de groote ideeën in de salons zijn ontstaan? Of dat de salons historische zittingen hielden, waarin meesterwerken der Fransche literatuur of der Fransche wijsbegeerte tot stand kwamen? Integendeel. Het is nier of moeilijk aan te toonen hoe de invloed van bepaalde ideeën in bepaalde salons tot zijn recht kwam. Het was: het gesprek, het gesprek dat vol was van tintelende opmerkingen, van geestige, rake gezegden. Maar al die woorden zijn vervluchtigd, en de werken der Fransche literatuur kunnen ons niet het fijne aroma geven dat uitging van de salons, waarin de schrijvers dier werken hebben vertoefd. Men kan constateeren, dat Corneille vertoefde bij Mme de Rambouillet, dat d'Alembert vertoefde bij Mme du Deffand, maar hoe in in het bijzonder de invloed van deze salonnière betrekkingen op de schrijvers is geweest, valt naar mijn inzien, niet na te gaan. De beteekenis van het Salon ligt hierin, dat de salons sociale en-cultureele krachten zijn geweest, dat zij de media zijn geweest, waardoor de eenlingen voortdurend en onmiddelhjk contact hadden met de gemeenschap, en den geschiedbe* schouwer leeren zij, dat men den Franschen geest van die gemeenschap uit heeft te bezien. Niettemin hebben toch de salons hun documentaire nalatenschap. De meeste salon-

Sluiten