Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Toch zijn voor het wijsgèerig materialisme van later dagen reeds in het vóór-sokratische tijdvak de grondslagen gelegd door den denker, dien we thans nog hebben te beschouwen, namelijk Demokrüus. W$^È&

Hij werd 460 v. Chr. te Abdera, eene Ionische kolonie in Thracië, geboren en besteedde een groot deel van zijn vermogen aan het doen van groote reizen, niet alleen naar Athene en Lampsakos, maar ook naar Aegypte en Midden-Azië. Evenals Anaxagoras was hij een hartstochtelijk natuuronderzoeker; zijn lang leven, — hij is minstens 90 jaar geworden, — wijdde hij aan de natuurwetenschap. Van zijn talrijke geschriften is niets meer over. Zij moeten, aldus beweert men, heel het weten van zijn tijd hebben omvat.

Met Demokritus neemt de natuurphilosophie nog een laatsten geweldigen aanloop om uit één leidend beginsel de wereld en haar verschijnselen te verklaren. Volgens de overlevering zou Demokritus een leerling van Leukippus geweest zijn; maar wat omtrent de denkbeelden van dezen wijsgeer is overgeleverd, stemt woordelijk overeen met hetgeen ons omtrent die van Demokritus bekend is. Door sommigen wordt zelfs betwijfeld, of er ooit een Leukippus heeft bestaan. Is Leukippus niets meer dan een naam of wellicht een pseudoniem van den jongen Demokritus, in geen geval behoeven wij met hem te rekenen; want wat hij zou geleerd hebben, stemt volmaakt overeen met hetgeen wij omtrent de wijsbegeerte van Demokritus weten.

Demokritus deelt de grondovertuiging, die wij ook bij Empedokles en bij Anaxagoras aantroffen, dat de massa aanwezige materie constant is en dat er slechts verandering is in de samenstelling en groepeering der op zich zelf onveranderlijke stofdeeltjes. Hij verwerpt evenwel de idee van den geest, van den vovq, en poogt heel het wereldgebeuren volstrekt mechanisch te verklaren. De wet der veroorzaking beheerscht daarbij alles; van eenig toeval in den zin van oorzaakloosheid of van het ingrijpen eener boven of buiten de natuur staande macht, mag, volgens hem, geen sprake zijn.. Demokritus is dus consequent determinist en materialist. Het heelal

Sluiten