Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

evolutie, vroolijk aanvaard; want het dient slechts om de macht van het nieuwe des te meer te doen uitkomen, des te heerlijker te openbaren. Maar later, in het tijdperk van verval, wordt datzelfde dualisme een troost voor het berustend geloof, te midden van toestanden, die men niet vermag te verbeteren.

Met Anaxagoras, dien we reeds hebben leeren kennen, doet dit dualisme zijn intrede in de philosophie; door de Sophisten blijft het gehandhaafd. Zij zijn de geestelijke voorouders van het geestelijk leven, zooals het zich in het moderne Europa heeft ontwikkeld; want tot op den huidigen dag zijn de menschen in hun meerderheid dualisten gebleven.

In Perikles, — wij hebben het reeds opgemerkt! — is de philosophie van Anaxagoras vleesch en bloed geworden. Naar zijne bedoeling zou de Atheensche staat de kosmos zijn, waarin de voüg als de eenige en hoogste wet zou heerschen. De rechtsorde in den staat zou een redelijke orde zijn en het leven des Atheenschen volks zou eene schoone verzinlijking zijn van de zedelijke gedachte, die geheel dat leven beheerschte. In het oude Attica had niet de rede geheerscht, maar de macht; niet het recht, maar het voorrecht. Volgens de aloude overgeleverde staatsinstellingen hadden de adelijke geslachten een heerschappij gevormd, die op louter willekeur berustte. Theognis van Megara was de tolk dezer „Herrenmoral" toen hij het volgende distichon dichtte:

„Treed het verblinde volk met den voet, en steek het met prikkels" „Leg op de kromming zijns neks de zwaarte des ijzeren juks".

En het lot van de onder deze geweldheerschappij verzuchtende menschen schildert de dichter Hesiodus, die zelf een hunner was, in deze woorden:

„Noch des daags, noch des nachts zelfs mag ruste hun arbeid verlichten. Ik, hunsgelijke, waar' liever vroeger gestorven, of later geboren".

Die onredelijkheid des bestaans, die de velen in ellende laat verkommeren en de weinigen in overvloed doet zwelgen, had zich in telkens wreeder tegenstelling geopenbaard. De erfelijke deeling

Sluiten