Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

in eigen oogen. Maar op dat antwoord volgt een nieuwe vraag, die opnieuw beantwoord wordt. Hoe langer het gesprek wordt voortgezet, hoe meer de antwoorden aarzelend worden gegeven, totdat ten slotte het laatste antwoord wel moet zijn: „ja, dat weet J ik niet!" Waarop Sokrates te kennen geeft, dat dat laatste antwoord positief zou moeten zijn, indien men terecht zou mogen beweren, dat men de zaak, waarover de discussie loopt, in den grond begreep, en het gesprek moet wel eindigen met de wederzijdsche erkentenis, dat men aangaande den waren aard van de zaak in quaestie in volslagen onwetendheid verkeert.

Niet alleen de goedkoope wijsheid van den eenvoudigen man uit het volk, maar evenzeer de breedsprakige, met een schitterend schoon redenaarstalent voorgedragen wetenschap van den sophist wordt in deze Sokratische gesprekken te schande gemaakt. { Sokrates blijkt inderdaad de wijste aller Grieken te zijn, zooals S het Delphisch orakel hem genoemd heeft. Want alle Grieken, zonder I uitzondering, zijn omtrent de menschelijke dingen volslagen onwetend; doch het onderscheid tusschen al de anderen en tusschen Sokrates bestaat hierin, dat zij hun schijnweten voor wetenschap houden, en dat hij weet, dat hij niets weet.

Sokrates' bedoeling is evenwel niet, in deze sceptische uitkomst te berusten. Hij wil zijn onderzoek voortzetten, totdat hij waarheid, positieve waarheid vindt; waarheid, die niet slechts voor hem of een ander subject geldt, maar objectieve waarheid, die door eiken redelijken mensch als zoodanig behoort te worden erkend. In den loop der gesprekken, die hij aanknoopt, tracht hij den aangesprokene op te wekken om samen de meeningen, vooretellingen, opvattingen, waarmede de gedachteloosheid zich tevreden stelt, te ontleden, te schiften, m. a. w. logisch te bearbeiden, en langs den weg eener zoodanige logische inductie tot een scherp belijnde, door beide

partijen als juist erkende definitie te komen. Inductie, (d. w. z. I logische inductie, geen inductie in natuurwetenschappelijken zin I)—, begripsvorming, definitie, dat zijn de drie trappen van de sokratische ' methode. Zoodoende~wörden de iuiste beerioDen. wordt het im'sre

Sluiten