Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

De groote, onbaatzuchtige liefde, waarmede hij, in plaats van in eenzame afzondering al peinzende naar de waarheid te vorschen, waarheid trachtte te doen geboren worden in levende menschen, deed hem den omgang met menschen hartstochtelijk najagen. Het oogenblikkelijk contact, waarin hij telkens met anderen kwam, bepaalde het vraagstuk, dat in het zich ontwikkelend gesprek aan de orde werd gesteld en daarbij lette hij niet in de eerste plaats op de logische methode, die de behandeling van het gestelde thema eischte, maar op de psychologische behoeften van den persoon, aan wiens opvoeding hij voor het oogenblik bezig was te arbeiden.

Wanneer wij Sokrates' wijsgeerige denkbeelden vergelijken met de dichterlijk-profetische concepties zijner groote voorgangers, dan worden wij getroffen door zijn prozaïsche nuchterheid, zijn sobere zakelijkheid.

Al te eenzijdig intellectualist, schijnt hij geen aandacht te verkenen aan de eischen des gemoeds en den factor van den wil geheel buiten rekening te laten. Te meer verrast ons te midden van deze nuchtere verstandelijkheid een daaraan geheel vreemd en bevreemdend element van geheimzinnige mystiek. Want ook Sokrates heeft iets vernomen van die harmonie der sferen, waarvan Pythagoras en de zijnen in gewijde woorden getuigd hadden. Sokrates namelijk verneemt somwijlen de geheimzinnige fluisterstem van zijn „daimonion". Aangaande dien „demon" van Sokrates zijn velerlei gissingen gewaagd. Bij Plato hebben zijne getuigenissen een ontradend karakter, bij Xenophon raadt hij soms. af, en soms spoort hij aan. Volgens beiden treedt hij nu eens op in gewichtige, dan weer in alledaagsche oogenblikken. Bij Plato wordt Sokrates door zijn demon er van teruggehouden, staatsambten te aanvaarden, zijne verdediging voor de rechtbank voor te bereiden, en de gevangenis te ontvluchten. Dan weer gebiedfeijn demon hem, dezen of dien persoon op straat op te wachten.

Dit „daimonion" is een inwendige stem. Beteekent het: het onmiddellijk overzien van eene levenssituatie met den intuïtieven bük der inspiratie, buiten den logischen gedachtengang om F Of

Sluiten