Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

hoofd te stooten, om op die wijs gedwongen te worden tot het zoeken van nieuwe wegen."

Aristoteles gaat anders te werk. Hij moet allerlei weten, eer hij \ van wal steekt. Om een knoop te ontwarren, wil hij eerst weten ! hoe die knoop gelegd is. Eer hij vertrekt, wil hij bepaald zien ; waar hij wil uitkomen!

Gevolg van deze methode is, dat Aristoteles vaak al te voorbarig de idee meent ontdekt te hebben, en het empirisch onderzoek reeds wordt gestaakt, voordat het behoorlek in gang is gebracht. Dikwijls overkomt het hem, dat hij uit enkele empirische gegevens doelstellingen afleidt, en derhalve op onberaden wijze conclusies trekt, die niet te verantwoorden zijn.

Zoo beweert hij b. v. b., dat de natuur sommige soorten van dieren zoodanig heeft ingericht, dat zij andere soorten niet al te gemakkelijk kunnen uitroeien; dat de hersenen slechts hebben te dienen als afkoelingsapparaat van de uit het hart opstijgende warmte, en dergelijke. Zoo weet hij ook te vertellen, dat één en hetzelfde ding evenveel tijd noodig heeft om te ontstaan als om te vergaan, en dat elke natuurlijke beweging, daar zij op een bepaald doel gericht is, ten slotte van zelf moet ophouden, wat in flagrante tegenspraak is met de leer omtrent het behoud van arbeidsvermogen. Zoo is, om het daarbij te laten, volgens Aristoteles, als natuurlijk te beschouwen, wat ten opzichte van het getal vaste grenzen heeft en daarom zou dan ook het getal der soorten van planten en dieren voor altijd onveranderlijk zijn vastgesteld.

Het is voor de ontwikkeling der natuurwetenschap hoogst noodlottig geweest, dat de antieke beschaving te gronde ging en dat Europa werd overstroomd met een tallooze schare van stammen en volken, voor wie de wetenschappelijke vorming schier in elk opzicht nog moest aanvangen. Die beschaving werd tot hen gebracht door bemiddeling van de kerk en die kerk had de wereldbeschouwing van Aristoteles gechristianiseerd en tot de hare gemaakt. Geen wonder, dat het empirisch natuuronderzoek eeuwen lang nagenoeg stilstond en datdemiddeleeuwsche menschheid bezig was en bezig bleef met zich in de

Sluiten