Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

de aanwezigheid van het zenuwstelsel geen flauw vermoeden heeft tracht hg de organische bewegingsverschijnselen psychologisch te" verklaren. Voor alle verdere bijzonderheden op physiologisch terrein tracht hg eene teleologische verklaring te vinden en hij doet dit vaak op zeer naieve manier. In het dierlijk embryo ontstaat b v eerst het hart, daarna de kop; want eerst moet er bloed zijn daarna het voor dat bloed dienende afkoelings-apparaat. Het middenrif dient om een scheiding te maken tusschen de spijsverteringsorganen en de daarboven liggende ingewanden van edeler soort ten einde aldus de van het verdampende voedsel opstijgende warmte ver van het hart te houden, dat anders in zijn functie zou belemmerd worden. De mannelijke sekse verhoudt zich tot de vrouwelijke als de vorm tot de stof. Doel van de voortplanting is de instandhouding van de soort. Op die wijze neemt het individu deel aan de levensbeweging der eeuwigheid. Het individu, ontstaat en vergaat; de soort daarentegen blijft is onvergankelijk en eeuwig. De vrouwelijke sekse is te beschouwen als een soort van mislukte of maar half gelukte specie van de mannelijke; haar is een organisme toebedeeld, dat zijn volledige ontwikkeling niet heeft mogen bereiken.

De psychologie van Aristoteles staat in nauw verband tot zijne physiologie. Beide bewegen zich uitteraard uitsluitend op het gebied van het organische, dat slechts een andere term is voor het inderdaad levende. Al wat leeft, bestaat uit lichaam en ziel Die komen derhalve ook voor bij de planten. Al wat lëeft, wat dus organisch is, vertoont als kenmerkende eigenschap de spontane beweging en de oorzaak van die spontane beweging is de ziel. Die ziel is het vormende beginsel, de „entelechie", der tot leven bestemde lichamen. Die „entelechie" is steeds aanwezig, ook wanneer de levensfuncties ten deele stilstaan in den slaap. De ziel is, beknopt geformuleerd, begrip en wezen des lichaams. Zonder die ziel is het lichaam geen lichaam meer, doch lijk. Alle levensalle bewustzijns-, alle denk-, gevoels- en wilsfuncties vinden hun diepsten grond in de heel het organische leven beheerschende ziel

Sluiten