Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

in het menschheidsbewustzijn bleef voortleven als de herinnering ii aan een gouden eeuw of een verloren paradijs. In zulk een stemming aj dichtte Bernardin de St. Pierre zijn „Paul et Virginie". En het was j in dezelfde stemming, dat Rousseau, de horlogemakerszoon uit I Genève, dat avontuurlijk vagebondenleven leidde, dat hij in zijne I „Confessions" beschreef, en dat hem den „Emile" deed aanvangen i met de woorden: „Tout est bon, sortant des mains du Créateur; u tout s'est dégénéré entre les mains des hommes." — En tot op i\ zekere hoogte vertoont Friedrich Nietzsche dezelfde geesteshouding, q\ wanneer hij David Friedrich Strausz, vader der moderne theologie ! en auteur van: „Das Leben Jesu" en van: „Der alte und der I neue Glauben", een „Bildungsphilister" noemt en aan „die blonde I Bestie aus dem Urwalde" verre de voorkeur geeft boven den iode eeuwschen Europeaan, product der moderne beschaving. Ook de Cynici willen terugkeeren tot de natuur; doch zij doen 1 dit zoo, dat zy' alles, wat aan cultuur herinnert of naar cultuur 1 zweemt, radicaal trachten uit te roeien. Zij schudden het kind uit I met het badwater. Zij erkennen naast de valsche cultuur geen s ware cultuur. Zij noemen de geslachtsdrift natuurlijk, de liefde een product van tegennatuurlijke „inbeelding" en beseffen niet, dat a liefde de hoogere, reine cultuurmacht is, die de geslachtsdrift | vermag te adelen. Soms keeren zij de juiste verhouding vierkant 4 om door te beweren, dat het wereldburgerschap natuurlijk is, het Staatsburgerschap daarentegen het product eener tegennatuur\\ lijke illusie, terwijl toch juist omgekeerd het besef van wereldij burger te zijn eerst kan ontstaan en zich ontwikkelen uit dat van i zich staatsburger te weten. Ik wil niet zeggen het dierlijke, want i dan zou men mij niet verstaan ; maar ik zeg liever : het dierachtige ij in den mensch, datgene, wat hij met de dieren gemeen heeft, i wordt wel is waar niet door de cultuur te niet gedaan, doch als i ondergeschikt bestanddeel in eene hoogere en rijkere bestaanswijze opgenomen, die ons in onderscheiding van het lager wezen, i dat dier heet, tot menschen'maakt.

Doch wij moeten billijk blijven ! Ook de Cynici hebben van die

Sluiten