Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

wijze, zoo zegt hij, moet een goed tooneelspeler zijn; hij moet den rol van koning Agamemnon evengoed spelen als van den mismaakten Thersitis. Zoo weinig heeft de moreele waarde van den levensinhoud met de ethische waarde der levva&leiding te maken.

Die levensleiding is spel, doch spel van den hoogsten ernst.

Zoo koninkhjk vrij tegenover de traditioneele moraal als Ariston staan de overige vertegenwoordigers der Stoa niet. Zij konden zich geen wijze denken, die niet tevens een goed echtgenoot, vader en burger was. Ook voor hem, zoo oordeelden zij, moest een bindende moreele norm bestaan, die hem belette leven, gezondheid, eigendom en eer van den naaste gering te achten. En toch was die norm bezwaarlijk aan te geven voor den wijze, die dezelfde dingen gering had te achten, voorzoover ze zijn eigen persoon betroffen. Zeno heeft voor dit dilemma een uitweg trachten te vinden; doch, zooals wij zien zullen, — een uitweg, waartegen gewichtige bedenkingen kunnen worden ingebracht. Zijn oplossing komt neer op het volgende:

Alle organismen verrichten van nature functies, die zelfbehoud ten doel hebben. Die functies kunnen reeds opgemerkt worden bij planten en dieren en hebben het karakter van „KocSfaovroi", d.i. van „eigenaardige, aan de natuur van het organisme beantwoordende verrichtingen". Daar zij bevorderlijk zijn aan het leven, de gezondheid en de kracht der organische wezens, hebben zij voor de instandhouding eene zekere biologische waarde, die echter streng behoort te worden onderscheiden van de economische of de ethische waarde. Bij de hoogere, met zelfbewustzijn en rede begaafde wezens zijn die verrichtingen het uitvloeisel van een „Trieb", of zelfs van eene „keuze". De mensch b.v. geeft instinctief de voorkeur aan den eenen toestand boven den anderen. Maar de mensch is geen wezen op zich zelf; hij is met alle andere schepselen begrepen in één alles omvattend wereldverband. Eerst dan leeft hij overeenkomstig de natuur, wanneer hij niet alleen zijn eigen biologische waarden tracht te verwerkelijken, maar ook die van anderen.

Zijne „KatSyptovToi" betreffen niet slechts de zorg voor eigen leven,

Sluiten