Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

eigen gezondheid, eigen kracht, eigen rijkdom, maar ook die voor leven, gezondheid, kracht en rijkdom van zijn ouders, vrienden, medeburgers, enz. Wat op instinctieve keuze berust in biologischen zin, dat is in denzelfden zin ook waardevol; en de toestanden, die aldus worden bereikt, zijn het doel, waarop de „Ka&hKovra" zijn gericht. In de wetenschap aangaande deze „Kad-fcepra" bestaat de ,,deugd", de volmaking der menschelijke natuur. Zij zijn dan niet meer geïsoleerde verrichtingen, maar vormen in hun samenhang eene op vaste beginselen berustende levensleiding. Zij zijn dan de „Kixrop&£>fi*r<x", d.w.z. de -„juiste plichtmatige verrichtingen." De verrichtingen, die slechts uitwendig en toevallig aan den norm beantwoorden, en dus niet uit een welbewust inzicht voortkomen, zijn uit een ethisch oogpunt beschouwd: „" AStojepov" d.i. indifferent.

Dezelfde uitwendige handeling kan zoowel tot de eene als tot de andere categorie behooren, naar gelang zij al dan niet voortspruit uit dat welbewuste inzicht. „Wandelen" of „zijn schulden betalen," zonder meer, is „ASuupopov"; „het verstandig wandelen," het „op een besef van rechtvaardigheid berustende schulden-voldoen" behoort tot de „Kxrop&i>ftxr«". Wie in elke levenssituatie de „juiste verrichting" volbrengt, die leeft overeenkomstig de natuur en die overeenstemming is het hoogste ethische doel, het eenig waarachtig goed, en tevens het hoogste geluk. Of de „juiste verrichtingen" datgene, wat de voorkeur verdient, al dan niet zullen teweegbrengen, blijft daarbij buiten beoordeeling. Want het in gang zetten der handeling hangt van ons af; het succes van de handeling niet. Tusschen keurwaarde en gelukswaarde dient derhalve streng onderscheiden te worden. De biologische waarden en onwaarden, het „te-verkiezene" en het „niet-te-verkiezene" bepalen den inhoud van het juiste handelen; maar de mate van geluk, die er door bereikt zal worden, heeft met de zedelijke waarde van dat juiste handelen niets van doen. Het bezit der gelukbrengende dingen heeft geenerlei waarde voor de zedelijke volmaaktheid. Die dingen hebben eene betrekkelijke waarde, in zoover zij den inhoud van het zedelijk handelen bepalen; volstrekte waarde heeft alleen de kennis en

Sluiten