Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

waarin al het geestelijke verstoffeajkt is. Het bestaan van de goden wordt door Epikurus niet geloochend; hij is zelfs bereid ze ijverig en nauwgezet volgens den traditioneelen ritus te dienen en te vereeren; doch ze bewonen hooger sferen en leiden een bestaan van ongestoorde zaligheid. Met het heelal en de menschen bemoeien zij zich niet en men behoeft dus niet te vreezen, dat zij in leven en lot zullen ingrijpen. De godsvoorstelling van Epikurus is volkomen deïstisch; en zijn natuurleer volkomen materialistisch. Wat boven het gezond verstand gaat, acht hij volstrekt ongerijmd en daarom verwerpelijk. Levendig worden wij herinnerd aan Voltaire en andere vertegenwoordigers van de rationalistische „Aufklarungs' '-periode.

Heel veel oorspronkelijks treffen we bij Epikurus niet aan. Zijne natuurleer ontleent hij in hoofdzaak aan Demokritus' atomenleer; zijne ethiek herinnert deels aan die van denzelfden wijsgeer, deels ook aan de reeds door ons behandelde Cyreneïsche philosofen. Oorspronkelijkheid behoeft men bij hem als denker niet te zoeken, en evenmin diepzinnigheid. Van al wat naar mystiek, geheimzinnigheid of bijgeloof zweemt, heeft hij een hartgrondigen afkeer. Alles moet natuurlijk verklaard worden; daarom is alle godsdienst, die niet alleen leert dat de goden bestaan, maar bovendien dat zij op het wereldgebeuren en het menschenleven invloed oefenen, ten eenenmale verderfelijk en gelijk te stellen met bijgeloof.

Hierin ligt opgesloten, dat, naar Epikurus' bedoeling, de mensch een toestand van gelukzaligheid kan bereiken zonder hulp en bijstand van buiten of van boven, geheel en uitsluitend op eigen kracht aangewezen, zelfs niet gesteund door het milieu der gemeenschap, waarin hij verkeert. Want de atomistische natuurbeschouwing van Epikurus leidt er toe, om ook de menschelijke samenleving atomistisch op te vatten en te verklaren. De staat, die in het stelsel van Plato zulk eene aanzienlijke plaats inneemt, zoodat deze wijsgeer zich geen zedelijkheid kan denken zonder rekening te houden met de wetten en regelen van een welgeordend staatsverband, die staat heeft voor Epikurus niet de minste beteekenis. Ieder enkele mensch

Sluiten