Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

wezen der dingen werd gepeild, zoodat b.v.b. het ware wezen van een boom uit het aanschouwingsbeeld van dien boom, langs zintuiglijken weg opgedaan, niet wordt gekend, maar uit het soortbegrip van den boom in het algemeen. Want dat soortbegrip, zoo leerden zij, is aan allen gemeen, gezuiverd van alle tegenstrijdigheden der zinnelijke waarneming, onveranderlijk en steeds aan zich zelf gelijk blijvend. Plato bracht die soortbegrippen als objectieve realiteit over naar het bovenzinnelijk gebied der „eeuwige ideeën"; volgens Aristoteles wonen die ideeën als vormend beginsel, als entelechie, in de dingen.

Hoe argumenteert nu de skepticus?

Het genus boom, dat ik door middel van het soortbegrip „boom" zal leeren kennen,' is onbestaanbaar, want het bevat een ongerijmdheid, zoo beweert hij. Want een van beide is mogelijk: óf het genus omvat al de families, die er onder te brengen zijn, óf slechts enkele daarvan. Het laatste is uitgesloten; want indien het genus boom slechts pruimeboomen en ahornboomen omvatte, dan zou de kastanje niet onder dat genus vallen, en dat genus dus niet kunnen beschouwd worden als te zijn het genus boom in zijn volledigheid. Omvat echter de soort alle families, dan moet het genus boom of de abstracte boom alle enkele boomsoorten, zooals vruchtboomen, ahornboomen, kastanjes enz. omvatten. Maar dat is ongerijmd; want dan moest dat genus getande en ongetande bladeren hebben, nadeldragend en loofdragend zijn tegelijk. En verder: is ieder exemplaar boom inderdaad boom, dat wil zeggen in het genus boom begrepen, dan moet dat exemplaar boom tegelijk groot en klein, nadeldragend en loofdragend zijn. Zoekt men zich te redden met de opmerking, dat het genus boom slechts de mogelijkheid in zich besluit van pruimeboom, ahorn of kastanje, dan antwoordt de skepticus: al wat de mogelijkheid in zich besluit om iets te zijn, moet, afgezien van die mogelijkheid, iets werkelijks zijn, waarin die mogelijkheden begrepen zijn. Iemand kan b.v.b. niet mogelijk een spraakkundige zijn, die niet werkelijk iemand is! Maar wat is nu zoo'n genus in werkehjkheid? Als het genus boom

Sluiten