Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

geen pruimeboom, geen ahorn, geen eik, en ook niet alle boomsoorten tegelijk kan zijn? En bovendien: mogelijkheden zijn pas mogelijkheden, indien zij werkelijkheden kunnen worden.

Hetzelfde valt op te merken omtrent eigenschappen, die aan onderscheidene dingen gemeen zijn. Als het zien b.v.b. een eigenschap van Dion, zoowel als van Theon is, en die eigenschap was iets werkelijks, dan zou Theon's zien blijven voortbestaan na zijn dood, zoolang Dion in leven bleef. Tot zulke dwaze consequenties komt men, indien men aan algemeene begrippen een zelfstandig bestaan toekent.

De slotsom van dit alles is: evenmin als door de zinnen, kan ik door de begrippen ook maar het geringste te weten komen aangaande het innerh'jk wezen der dingen.

Welke beteekenis moet aan de logische functies toegekend worden ten opzichte van hare deugdelijkheid en bruikbaarheid bij het zoeken naar waarheid? Ook op deze vraag heeft de skeptische wijsbegeerte een antwoord gegeven.

Onder die functies is zeker wel de gewichtigste: het trekken van besluiten; want het zoogenaamd oordeelen strekt alleen tot vermeerdering van onze kennis, in geval het gevormde oordeel het besluit eener redeneering is.

Eene uitzondering maken alleen die gevallen, waarin een oordeel uitsluitend dient ten einde een ervaringsfeit te constateeren b.v.b. ik zie rood, proef zoet, ondervind pijn, enz.

Als wij in den gewonen omgang een oordeel uitspraken; b.v b de electnsche tram is een nuttige inrichting, of op het gebied van wetenschap, b.v.b. de som der hoeken van een driehoek is gehjk aan 2 R., dan heeft zulk een oordeel eerst kenniswaarde als gevolgtrekking of besluit eener redenering. Een oordeel, waarbij wij niet naar het waarom? mogen vragen, overtuigt niet; een oordeel, zal het waar zijn, moet op gronden steunen. Het moet als waar bewezen kunnen worden, en die bewijsvoering bestaat hierin, aan te toonen dat de te bewijzen stelling kan worden teruggebracht tot stellingen' die reeds bewezen zijn, en derhalve als waar gelden. Blijven wij bij'

Sluiten