Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

te vervaardigen, doch zijn intuïtie is daarvan geheel verschillend.

De aesthetische geest is dus niet de practische geest; hij behoort tot het gebied van den theoretischen geest. Hij is wel te onderscheiden van den waarnemenden geest, die steeds het logische denken noodig heeft, terwijl de aesthetische geest de vooronderstelling is van het logische. Aesthetisch denken en logisch denken zijn de beide vormen van den theoretischen geest en zijn van elkaar onderscheiden, omdat de eerste vorm onafhankelijk is van het logische denken, d.w.z. dat een kunstuiting geheel verstoken kan blijven van logische gedachten. Toch zijn zij aan elkaar gebonden, aangezien het logische denken niet zonder den aesthetischen vorm kan optreden : het aesthetisch denken, dat optreedt tegelijk met het logische denken is blind zonder het begrip en dit begrip is leeg zonder de intuïtie, maar de zuivere intuïtie is niet blind, omdat ze haar eigen licht bezit, het intuïtieve licht. Elke logische gedachte moet haar uitdrukking vinden in een vorm, die daarvan het aesthetische element uitmaakt. Door deze gebondenheid vormen zij een eenheid terwijl er toch onderscheid is. Waarneming echter vooronderstelt steeds de enkelheid en de algemeenheid, het ding en zijn eigenschappen 1), zoodat steeds door tegenstellingen een logisch denken wordt vereischt.

Waarneming is derhalve niet het zinnelijk bewustzijn, het gewaarworden met oogen en ooren, wat een dier ook kan, maar is een denken over den aard van een bepaald feit. Bij de waarneming maakt men onderscheid tusschen werkelijkheid en onwerkelijkheid, echter niet zoo, dat de werkelijkheid gescheiden is van de onwerkelijkheid, de onwerkelijkheid is ook werkelijk : de phantasieën van een slecht historieschrijver worden door den scherpen waarnemer als zoodanig, dus als werkelijke onwerkelijkheden vastgesteld. Als een dichter zijn gemoedstoestand in woorden brengt, dan objectiveert hij dien als phantasie.

1) Zie Heoel. W W. 2, 85

Sluiten