Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

pende staatóbedeeling najagen, vond ook toen vertolking. De roep om „panem et circenses" oefende vooral op slechte regeerders lokkende kracht. Ook het democratische Athene zocht met Per iel es heil itt het verderfelijke stelsel der uitkeering van theorika's, van allerlei giften uit de staatskas en in de historie der Grieksche staten na Alexander kankert de drift naar ontzenuwde giften uit de schatkist.

Gewelddadig verzet tegen de bestaande orde werd ook in de oudheid aangetroffen. Talrijk zijn de socialistische en communistische uitingen. Het achtste boek van Plato's Politeia bevat ééne geweldige aanklacht tegen de plutocratie. Quack vangt zijn meesterwerk met èene beschrijving van het Romeirische en Grieksche socialisme aan en Robert Pöhlmann6) verhaalde in twee dikke deelen van de wijdvertakte stroomingen in het antieke communisme. Revolutionaire avonturen, die op vergissingen uitliepen, bedreigden ook destijds de staatsorde: hoe schittert Cicero's welsprekendheid als hij, de vertegenwoordiger van de partij van orde, toornt over Caligula's staatsgreep.

Het allermodernste was den ouden niet vreemd. De bolsjewistische bacil werkte ook in de antieke volksmenners. Als Ar is top han es7), de onverbeterlijke spottter, wiens comedies voor de kennis van het Grieksche leven in de vierde eeuw vóór Christus onmisbaar zuil, het communisme zijner dagen hekelt, dan beschrijft hij eene vrouwenvergadering, waarop een zoo radicaal program wordt aangenomen, dat haast, den organisatoren van een congres alle moed tot het beleggen van aparte vrouwensamenkomsten zou vergaan, indien zij niet in den vroeden zin van de Nederlandsche christenvrouwen, die morgen te saam vergaderen, een vast vertrouwen koesterden.

Op die vrouwensamenkomst toch, vier eeuwen vóór het begin onzer Christelijke jaartelling, weet de sluwe dictratix Praxagora aangenomen te krijgen dit program, dat in zfin verbluffende beknoptheid het kort program van alle bolsjewistische wfisheid omschrijft. Het bevat niets meer of minder dan deze drie stellingen: le. Het bezit wordt afgeschaft; 2e. Het huisgezin zal ophouden te bestaan; 3e. De staat zorgt voor alle behoeften zijner burgers. Zou de vurige zangeres van het Gooi in onze dagen met meer puntigheid de begeerte van het revolutionair proletariaat kunnen vertolken?

Over wat de Oostersëhe eflfltuur wrocht, werd tot dusverre niet gerept. Hier evenwel opent zich nog een verrassender perspectief; wat ons de keilschriftbrieven, de publicaties van de VardeHtsitïtUchë Gesellschaft, van Der alte Oriënt meedeelen over staat en maatschappij in het oude Babyion, wekt onze ongeveinsde verwondering8). In den tijd van Hammurabi, 2250 vóór Christus' geboorte, ontdekken wij reeds een zeer ontwikkeld muntwezen, werd de boekhouding vlijtig

Sluiten