Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

bereiken door het aannemen van btandaardmodellen voor machines, ■werktuigen, opslagplaatsen, halffabrikaten etc.; het planmatig arbeiden door het systematizeeren der werkmethoden, het analyseeren van het arbeidsproces, uitschakelen van onnoodige bewegingen etc.; het aandrijven van den arbeider ten einde hem een groote hoeveelheid arbeid te doen verrichten. Aldus wordt het stelsel gekenschetst in het rapport der in 1911 door het Amerikaansche Huis van Afgevaardigden ingestelde Commissie, wier taak het was te onderzoeken of de invoering van het systeem in de staatsbedrijven wenschelijk is. Het systeem culmineert in de normalizeering der werktuigen en de normalizeering van de arbeidsverrichting.

Tegen het eenvormig opbouwen van een bedrijf door de geheele productie te doen verrichten door machines en werktuigen, die proefondervindelijk den arbeid vergemakkelijken, bestaat bij niemand bezwaar. Wat aan tijd en kracht kan worden bespaard door een eenvormig product; door rationeele wijze van opberging der werktuigen; door verkorting van den tijd door het steeds ter plaatse zijn van de door den arbeider benoodigde werktuigen; door verbetering der werktuigen — dit alles kan slechts worden toegejuicht. Men vergete echter niet, dat deze rationalizeering der aibeidshulpmiddelen reeds op zich zelve een studie en kapitaal vereischt, die voor kleine bedrijven onbereikbaar zijn. Dit element is zeer zeker bij de inrichting van nieuwe bedrijven van het grootste gewicht, doch raakt de ons interesseerende kwestie slechts zijdelings. Het is een zuiver technisch vraagstuk, dat door Taylor zeer zeker een aanzienlijke verbetering heeft ontvangen. Ik herinner hier b.v. aan zijne studiën over de beste wijze van drijfriemen te spannen en op te leggen; aan zijne verbeteringen van den kolenschep, die aangepast werd aan het te verwerken materiaal in verhouding tot de aan te wenden kracht; aan de verbeteringen die Gilbreth aanbracht in het materiaal van de metselaars; aan de verbetering der wijzen waarop metaal wordt gesneden; de uitvinding na 26 jaar zoekens en een uitgave van $ 100.000 van het sneldraaistaal.

In deze richting, het normalizeeren der machines en werktuigen, is zeer zeker het laatste woord nog lang niet gesproken en zal nog veel nuttigs kunnen geschieden.

Een veel gewichtiger element in het systeem is het systematizeeren en normalizeeren van de arbeidsprestatie.

Hier komt allereerst de arbeidsverdeeling ter sprake. De invoering vam den machinalen arbeid maakt deze eerst werkelijk mogelijk. Wij weten hoe reeds Adam Smith in zijn „Wealth of Nations" (1776) op hare voordeelen heeft gewezen. Verhooging van de vaardigheid van den enkelen arbeider. Besparing van tijd. De mogelijkheid harer consequente toepassing do*r de uitvinding der machine (Spinmachine 1738. Weef- en stoommachine in het tijdvak 1750—1800).

Een der gevolgen van de toepassing der arbeidsverdeeling en der machinale voortbrenging is de overbrenging van de vaardigheid van den arbeider op de machine. Deze ontvreemdt hem een deel van zqne arbeids-

Sluiten