Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

voetstuk, naast het ondergraven der slavernij, werd de vrouw vrijgemaakt en het huisgezin gepromoveerd tot de cel der maatschappij.

De organisatie van de Maatschappij, die in onzen tijd een aanvang neemt, is slechts een schakel te meer in het ontwikkelingsproces, dat begon bq de overwinning van het Kruis op het Romeinsch Imperium.

Dit proces wordt slechts bespoedigd door het voortschrijden der volksontwikkeling en het tegelijk verbreken van verouderde boeien. De Fransche Revolutie van 1789 bezorgde op zichzelf zeer weinig voordeel aan de maatschappelijk het meest onderdrukte klasse, wijl zij slechts direct politieke gevolgen had: de derde stand maakte een forschen sprong voorwaarts en plaatste zich boven adel en geestelijkheid. Maar indirect, al moest het eerst door vele diepten en dalen heen, wat verhinderd had kunnen worden, als in stede van de revolutie het Christelijk beginsel den weg had mogen aanwijzen, is de baan wel vrijgemaakt voor een meer evenredige distributie van kennis en wetenschap over al de lagen van het volk. De voortschrijding dezer volksontwikkeling nu heeft allereerst in bijna alle beschaafde landen aan den vierden stand dezelfde politieke rechten geschonken als aan den derden. Hadden tot voor kort alleen de hoogere standen stem in het kapittel wat betreft de vertegenwoordiging bq de Regeering, het algemeen kiesrecht, thans afgezien van de vraag of ons beginsel de voorkeur zou geven aan een ander stelsel, is bijna overal ingevoerd of staat ingevoerd te worden.

Maar hiermede alleen neemt de vierde stand, door ontwikkeling gekomen tot de erkentenis van eigen verdiensten en onmisbaarheid, geen genoegen: zoo goed als op staatkundig terrein de onderscheidene standen thans gelijke rechten hebben, wil men dit nu ook doorgevoerd' zien op economisch gebied. De vierde stand vraagt, neen eischt medezeggenschap op maatschappelijk territoir, waar tot dusver van een gelijke verdeeling geen sprake was. De organisatie van de Maatschappij vraagt de rustige aandacht van elk, die den menschelijken arbeid' zich gaarne ziet ontplooien lot verrijking van het gansche menschdom. Dat zulks niet in strijd is met de beginselen van Gods Woord, maar zich daar geheel bij aanpast, zullen wij gaan betoog en.

Er is een tijd geweest, dat er bij den arbeid van organisatie geen sprake was. Toen èf van boven af met ijzeren scepter werd geregeerd, öf patriarchale verhoudingen nog een ideëelen glans afwierpen. Beide methoden hebben hun tijd gehad. Van de eerste behoeft dit niet bejammerd te worden; wat de laatste betreft, bij de ontwikkeling van klein- tot grootbedrijf en bij de doorvoering der democratie ook in het bedrijfsleven moesten haar dagen wel geteld zijn. De arbeid onder de leiding nam er geen genoegen meer mede, dat er ©ver hem zonder hem werd beslist, en kwam voor eigen rechten op. De vakbeweging maakte zich gereed op te treden als beschermster van den vierden stand, van de arbeidersklasse. Deze oordeelde langzamerhand mondig te zijn geworden

Sluiten