Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

intellectuelle", die dan ook weer de „uitsluitende oorzaak" is van elke andere anarchie.

Ligt aan dit alles niet duidelijk de eeuwige Levenswil, het oude «maatschappelijke instinct" ten grondslag? Elke trek er van is in Comte's „Philosophie Positivo" op te sporen. Het aris toer at isme allereerst, al is voor de oude geboorte-aristocratie de aristocratie van de Ecole Polytechnique in de plaats getreden. De overschatting van de waarde en de aanspraken dier weinigen, de onverschilligheid voor de waarde en het geluk der massa's, dSe zich, juist als vroeger in den wil Gods, thans te resigneeren hebben in het inzicht dat „individueele rampen onvermijdelijk zijn" — voortvloeiend uit overmatig distinctie-gevoel — het voortdurend wijzen op het „nut" van de Philosophie Positive voor de maatschappij — het veelvuldig gebruik van het woord „dangereux", dat letterlijk op geen pagina van de „Physique Sociale" ontbreekt — het zijn alles symptomen van dezelfde gemoedsgesteldheid, namelijk die, waarin de Eenheid zichzelf vergeet, zich stellen, maar niet zich opheffen wil. De „physiologie cérébrale", de „Natuurwet" in het algemeen heeft voor den man, die zoo smaalde op de Goden der theologen en de „entités" van de metaphysiciens, den Wil Gods vervangen — en een wetenschappelijk-gegrondvest „Utopia" wordt gepredikt in hetzelfde werk, dat voortdurend zijdelings tegen de SaintSimonisten boudeert.

Ja, de gansche progrès-gedachte is van egocentrischen aard en herkomst, in lijnrechte tegenspraak met de filosofische opvatting, neergelegd in het Heraklitische aphorisme, dat „een en dezelfde de weg opwaarts en nederwaarts is'* en weer voortvloeiend uit de overschatting van eigen werkzaamheid. Naast de onmiskenbare ontwikkeling op weten-j schappelijk gebied wordt de (even onmiskenbare) achter-

Sluiten