Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

als f uitgesproken. Uit de geschiedenis van 't Fransch weet men hoe uit eenen w-klank, bijv. in Lat. novus (spr. nowus) eene v ontstond, en hoe deze v aan 't eind van een woord verscherpt is tot ƒ; dus neuve, maar neuf. Op dezelfde wijze wordt in 't Fransch de uit p gesproten v behandeld; dus cheveu uit capillus, maar chef uit caput. Het Fransch zou dus slechts nog één stap verder hebben te doen, namelijk elke v in ƒ te laten overgaan, en het zou volkomen dezelfde geschiedenis doorloopen hebben als het Samoa.

Niet minder belangrijk, dan de reeds aangevoerde punten, voor dejuiste kennis van de onderlinge verhouding van F. en Pol., is de geschiedenis der ó. In 't klankstelsel van 't F. neemt de ó tegenover de s de plaats in van bijbehoorende media, juist dezelfde die de Nederlandsche z vervult ten opzichte van s. Evenals de t in 't F. zoo vaak, zelfs aan 't begin van een woord, verzacht wordt tot d, zoo j tot zoodat (ïiwa, voor siwa te vergelijken is met Nederlandsch zeven voor seven, Engelsch seven.1 Dat de s tusschen klinkers tot ö verzacht is, bijv. in sudu, vindt zijn tegenhanger niet alleen in 't Nederlandsch, maar ook in 't Fransch, tot zekere hoogte ook in 't Engelsch en gewestelijk Hoogduitsch, hoewel deze talen het letterteeken der j behouden, behoudens eenige grillige uitzonderingen. Daar het F. niet consequent de beginletters verzacht, en naast dule bijv. tule duldt, is het natuurlijk dat men nu eens songke, zekere vogel, dan weer (ïongke zegt.

Vergelijkt men de woorden waarin F. de d als plaatsvervangster eener oorspronkelijke s laat optreden, met de overeenkomstige in de Pol. dialekten, dan ontdekt men dat de laatsten, behoudens enkele uitzonderingen, geen spoor meer van eenen medeklinker vertoonen. Bijv. (ïiwa is Sam. en Mao. iwa. Dat ligt niet daaraan dat het Sam. geen s zou bezitten; integendeel die klank komt zeer vaak voor, en wat Mao. betreft, dit heeft wel is waar de s verloren, en vervangt die door eene h, op Grieksche en Perzische wijze, doch in iwa, en andere woorden, waarin F. eene ö vertoont, komt in 't geheel geen h voor. Derhalve noch iwa, noch soortgelijke woorden kunnen in 't Sam. en Mao. — om van de andere Pol. dialekten te zwijgen — onmiddellijk uit siwa ontstaan zijn, want dan zou Sam. siwa zeggen, Mao. hiwa. Dit is reeds opmerkelijk genoeg, maar nog meer het volgende verschijnsel: niet alleen de uit .r ontstane ó verdwijnt in 't Pol., maar ook elke andere. Bijv. F. v i<Ja = O. J.,N.J., Tombul., Bik. pi ra, Mig. firy, Bis., Tont.,

1 Wat van 't Nederlandsch geldt, is ook toepasselijk op het Hoogduitsch, zooals het in Noord-Duitschland uitgesproken wordt; men schrijft si eb en, e. dgl., maar spreekt uit zieben (aan de « geef ik hier de waarde die zij in 't Fransch, Engelsch en Nederlandsch heeft).

Sluiten