Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

en Mao. voor h plaats maakte om ten slotte te verdwijnen 1. Uit een oud tj werd, door verzachting, middellijk of rechtstreeks, ook een zh, die in 't lot der eerste zh deelde. Verder ging eene palatale d in dj, en deze in zh, enz. over; daar eene palatale en eene linguale d aan verwisseling onderhevig zijn, wegens de nabijheid der organen, en de linguale dder raakt, gebeurde het dat in eenige woorden de linguaal vervangen werd door de palataal; het verder verloop van dj als boven. In een geval als F. larfa, zeil, Sam. la (voor laa), Mao. ra, heeft men te veronderstellen dat dey van Tag., Bis. layag, Jav., Mal., Sund. layar, Bat., Day. rayar, Mak. layara reeds in de moedertaal van F. Pol. in dj was overgegaan, juist gelijk in 'tBug. ladj a.

Er is bij de voorgaande beschouwingen herhaalde malen sprake geweest van de verwisseling van verwante klanken. Dat verschijnsel doet zich in allerlei talen voor, hoewel niet overal in dezelfde mate en niet bij dezelfde klanken. Terwijl sommige volken bepaalde klanken niet of moeielijk kunnen onderscheiden, zullen andere ze nooit verwarren. Terwijl de meeste Duitschers de mediae en tenues van andere volken onophoudelijk met elkaar verwarren, is het onderscheid daarvan voor Engelschen, Franschen, Nederlanders, enz. zóó groot dat zij moeite hebben te begrijpen hoe het mogelijk is dat onderscheid niet te hooren. Wat nog sterker is, de meeste Friezen, hoewel van jongs af gewoon Nederlandsch te spreken of te hooren, brengen het nooit zoover dat zij z en s,v en ƒ kunnen onderscheiden 2. Die zelfde personen zullen nochtans b en p,d en t nooit verwarren. Onder zulke omstandigheden is het ijdel te gelooven dat men eene formule zou kunnen uitdenken, die in alle gevallen van verwisselbaarheid, voor alle tijden en alle volken, voorziet: de eenige algemeene regel, dien men stellen kan, is deze, dat de verwisseling van bepaalde klanken berust op hunne physiologische verwantschap. Wat nu de klankverwisselingen betreft welke in 't F. voorkomen of waarvan de gevolgen in de taal nog voortduren, zijn de belangrijkste boven vermeld; andere, meer sporadische, zullen in de woordenlijst ter sprake komen. Hier wil ik slechts in 't kort nog opgeven welke verwisselingen, volgens Gatschet, in den tongval der bergbewoners voorkomen. Daarin dan wisselen niet zelden k en h\ g, ng, en ngg; b en mb\ d en nd\ r en dr\ b en v, bijv. bale voor vale; bula voor vula; binaka voor vinaka. Sporadisch wisselen k en^; t en d\p en b\ / en n\ n en ng \ v

' In het Tonga is deze h bewaard gebleven, bijv. in fohe, Sam. foe. F. voje. Onder welke omstandigheden de z niet wegviel, maar verscherpt werd tot s, in Sam. aso, bijvorm van ao, is niet met zekerheid te zeggen. Vermoedelijk is aso middellijk ontstaan uit andau; ao uit den bijvorm a$au.

5 Schrijver dezes heeft Friezen gekend, taalgeleerden, die met de innigste overtuiging en de vermakelijkste naïveteit volhielden dat het onderscheid tussehen s en z, t en d hersenschimmig was.

Sluiten