Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

n g u r a k a, zijn best doen voor (iets), waar geen verschil van klemtoon bestaat ; n gu t a, bejagen, heeft alleen de t.

De reden waarom de voorgeslagen t zooveel meer begunstigd is bij a k i en aka dan bij i en a is niet op te sporen, doch iets dergelijks zien wij gebeuren in N. J. vormen als rungok-ake in tegenstelling tot het rëngwakën der oudere taal. Ook in 't Mak. Bug. heeft zich het gebied der onoorspronkelijke k klaarblijkelijk gaandeweg uitgebreid. In 't Pol. ontbreekt de ingelaschte t geenszins, en het is juist daarom wel opmerkelijk dat ze vóór aki niet dan hoogst zelden gebruikt wordt. Deze omstandigheid kan slechts strekken om ons te bevestigen in de overtuiging dat de uitbreiding die t gebruik van taki, taka in 't F. ondergaan heeft, dagteekent van betrekkelijk jongen tijd.

Het Sam. bezigt ai, evenals 't F. aki, voorintransitieven; bijv. fe-al u-ai of fe-alumai, in alle richtingen rondloopen, komt in vorming en aard geheel overeen met F. vei-droyaki, in alle richtiagen vluchten, e. dgl. Doch ai is evenzeer de uitgang van transitieven in 't actief, en dit is ook van toepassing op 't Mao. aki. Het passief van zulke transitieven wordt gewoonlijk uitgedrukt met behulp van een verbaaladjectief of gerundief op a (d. i. a n), hetgeen ook de uitgang van 't Pol. passief in 't algemeen is, voor zoover een bepaald passiefsuffix vereischt wordt. Het onderscheid dat het F. maakt tusschen luaraki en luaraka, braken, uitbraken — 'teerste ook «uitgebraakt worden» — verdwijnt bij Sam. lu al', «uitbraken», Mao. ruaki, misselijk zijn; als passief verbaaladjectief bezit het Mao. ruakina «uit te braken, uitgebraakt wordende» en in 't Sam.zou dit luiden luaina, ofschoon het niet opgegeven wordt. In den regel wordt het passiefsuffix voorafgegaan door eene ephelkystische n, die evenzeer na elke andere i, bijv. in fe-ain-ai, elkander opeten, kan ingelascht worden. Een enkele maal wordt ina aangehecht. In den trant van ruakina is gevormd Mao. rumakina, pass. van rumaki, in 't water duiken; met ina vindt men Sam. tapu-ai-ina, gezegend, geheiligd, van tapuai, zegenen, heiligen; misschien is dit ina ingedrongen ten gevolge van schijnanalogie met tap uina, verboden, van het transitieve tap ui, verbieden, waar de /beter in overeenstemming is met Pol. taalgebruik. Andere voorbeelden van woorden op a 1 zijn : u 1 u - al, eerste, voorste, eig. tot hoofd gemaakt, dus in passieve opvatting; tangisaï, zich beklagen over 2; atofaï, bedekken met3;

1 Verkeerdelijk luai gespeld in Violette (1879).

2 \ lolette heeft tangisaï, dat nooit de opgegeven beteekenis zou kunnen hebben Mogelijk bestaat er inderdaad ook een tangisai (uit tangisani), doch in den zin van «klagen aan» en «beschreien».

3 Schrijfwijze en opgegeven beteekenis «couvrir» in Violette even foutief; juist is de Engelsche vertolking «to thatch with».

Sluiten