Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

dat dit, gelijk andere dergelijke woorden, samengesteld is uit faa, maken, en nimoaina, verre gehouden wordende, ver weggevoerd, passief verbaaladjectief van een nimoai, met al regelmatig afgeleid van nimo, verweg, uit het gezicht. De a drukt hier dus iets geheel anders dan een actief uit; het actieve karakter van de geheele samenstelling is een gevolg van 't voorgevoegde woord faa, dat hier nauwelijks een prefix mag heeten. Niet minder transitief is faanimonimo doen verdwijnen, hoewel er van iets transitiefs in 't adjectief of bijwoord nimo geen sprake kan wezen 1.

Het aantal passieve verbaaladjectieven op a, zelfs indien men die op i a, waarover later meer, buiten rekening laat, is vrij aanzienlijk, en wel in alle dialekten. Vóór 't aanhechtsel vertoont zich nu eens de oude stam, hetzij onveranderd of met geringe wijziging van den sluiter; dan eens de nieuwere stam. Niet zelden wordt er van eene ephelkystische n of ng gebruik gemaakt. Zie hier eenige voorbeelden: Mao. akona, te onderrichten, van ako, Jav. akon2; inua, te drinken, Sam. inua, gedronken, van M. P. inum; Sam. tanua, te begraven, van M. P. tanëm; Mao. katia, gebeten, Sam. atia; Sam., Mao. tunua, gebraden, te braden, van tunu; van secundaire wortels: Sam. en Mao. tungia, aan te steken, aangestoken; Mao. tukia, Sam. tuia, geslagen, getroffen wordende, te slaan; Mao. kainga, te eten, enz., Sam. &ia3; Mao. kitea, te zien, gezien wordende, Haw. ikea4. Achter transitieven op i en achter aki pleegt een ephelkystische «ingeschoven te worden: Sam., Mao. uaina, beregend wordende, van een niet opgegeven uai, beregenen, = Jav. ngudani 5 ; Sam. tapuina, verboden, van tapui, verbieden; Mao. ruakina, uitgebraakt, van ruaki; Sam. iüaina, ten einde gebracht, van i ü ai, dat wel is waar niet opgegeven wordt, doch regelmatig gevormd is van iü, einde (vgl. woordenlijst); Sam. nimoaina, verre gehouden, in 't boven aangehaalde faünimoaina, wegvoeren; enz.

In tegenstelling tot het F. bezigt het Pol. i voor 't actief der transitieven

1 De Eenvaarde Pater Violette vertolkt faanimonimo met «rejeter au loin»; ten bewijze haalt hij aan de woorden: Faanimonimo i le wasa loloa le pope saua, hetgeen de Protestanten zouden gebeden hebben bij de tijding van de aankomst der Roomsche zendelingen. Doch ook hierin zou men 't woord kunnen vertalen met «laat (hen) verdwijnen».

- De grammatische waarde van a in Mao. en Jav. is niet dezelfde, al mocht het eigenlijk één en hetzelfde woordje zijn; nauwkeuriger komt overeen de ha in Sund. hakan, secundaire wortel van kan, eten.

3 De inlassching van de ng in 't Mao. is dus louter een middel om gaping te vermijden.

4 Chamisso, Ueber die Hawaiische Sprache (1837), p. 41, houdt ikea voor een samen¬

trekking uit ike-ia, omdat hij in dwaling verkeert omtrent den echten vorm van 't aanhechtsel.

6 Williams beschouwt uaina, to be rained upon, als 't passief van ua, to rain. Uit zijne eigene vertaling blijkt dat het niet zoo is. Het Sam. ua «regenachtig» is natuurlijk het substantief ua-|- an.

Sluiten