Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

stelde uitdrukking is. Aldus: Sang. tau-mata, Benten. to-mata, Fi. ta-mata, Ambon, Kei, Aru tamata, Sam., Mao., Aniwa tangata, Hawaii kanaka. Tau, to is niet hetzelfde als ta, hetwelk een kortere vorm van ata is, maar toch synoniem ; mata hebben alle gemeen, want men mag aannemen datPolyn. ngata, naka uit mata is ontstaan, evenals bijv. Mao, ringa, Fi. linga uit lima, hand. Mata beteekent in't Oj. en Sumb. «slechts»; tau-mata en t a - m a t a laat zich dus verklaren als «eenvoudig een mensch», zonder nadere bepaling van geslacht. Deze verklaring wint aan waarschijnlijkheid door Sesake en Api t a - m o 1 i, Fate t a - m o 1 e, want m o 1 i is een gewoon woord in Sesake voor «slechts». Geheel onafhankelijk van deze beschouwingen was Codrington reeds tot dezelfde uitkomst geraakt ten opzichte van t a m o 1 i 1.

ATMAS, een geest.Eig. een dood mensch, uit ata en mas. Mota tamate, een doode, een geest, of liever spook. In tas at mas wordt door Inglis vertolkt met «threatening». Erom. tamas is een woord voor «groot»; Mota tamate is «zeer». Deze verbleekte beteekenissen schijnen zich ontwikkeld te hebben uit «vreeselijk». Solor ata maten, Sikka ata mateng, een doode.

atonga, Oostenwind;atonga an wai, Zuid-Oostenwind; atonga matahau a'n jap, Noord-Oostenwind. Onder de Afwordt opgegeven matahau a'n jap, zonder voorafgaand Atonga als NO. wind. Blijkbaar is dit laatste Fi. mata-sawa, the part ofthebeac.h wherecanoesareaccustomed to come to land. Mata, oog, hier kant; sawa, is = Mal. sawang, laag water bij de kust; Bis. sawang, lagune. De geheele uitdrukking vertoont de kenmerken van ontleend te zijn.

1. ? Au, schijnen (als wkw. bij Inglis Nau). Ik houd n' a u voor een substantief, «'t schijnen»; = Oj.awa of awa, 't schijnen, lichten. Bepaald substantief is het in au yang, dawn of day; doch nau nau, bright, shining, is een adj. Vgl. ookjav. tawang, uitzicht; nawang.

2. Au, bamboe. Mota au, Sund., Lamp. awi, Tahiti oe, owhe, bamboe; een afgeleide vorm, doch met dezelfde beteekenis is Tag., Bis., Iban. kawayan. — Evenals in onze taal «roer», dat eigenlijk «riet» is, wordt au toepast op lichamen die in vorm op buizen, kanalen gelijken. Van dit overdrachtelijk gebruik volgen eenige voorbeelden :

Au i aiurn, a bar of iron. Opmerking verdient dat de benaming van een metaal behandeld wordt alsof het een mv. is, gelijk in Tomb., waar t enk. lidwoord van attributieven un is, dus in waarde gelijk A. in, n, maar wanneer 't subst. een mv. is of collectieve beteekenis heeft, a n; dus u m

1 O. o. p. 467, waar o. a. gezegd wordt: «ta moli, a bare man, nothing else, not a ghost or spirit». Vgl. aangaande taumata ook Adriani, in mijn Album (1903), blz. 219.

Sluiten