Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

wegvallen eens klinkers onmiddellijk aansluit bij een neusklank. Zoo is vai, nemen, maar am pai, zal nemen; am staat voor an, maar het is regel dat een n, wanneer een lipletter, bepaaldelijk de w, volgt, in Tomb. n overgaat in m en w in b\ zoo ook in hoofdzaak in 't Jav., bijv. tambuh, weetniet, uit tan wruh; botën uit (ta)n wwantën. Even zoo in Malag., uit an -fvony (spr. wuni) wordt ambony. Erom. ëmpi, maken, doen, A. imyi, is oorspronkelijk mapi. Dat nu in dit en soortgelijke gevallen de oorspronkelijke p zich zou gehandhaafd hebben is niet aan te nemen, want de a kan moeielijk reeds zoo vroeg uitgevallen zijn. De p is schier in alle woorden waar ze in voorkomt bewijsbaar ontstaan uit oorspr. w\ bijv. in pu, nacht, A. eping, Fi. bongi, Sam. pö, enz. De schakel tusschen oorspr. / en secondaire ƒ is b of v, klanken die licht in elkaar overgaan. Als beginletter ging w over in b in Mal., de Filippijnsche talen, Makassaarsch, Fidji (mb), enz. Door verharding kwam hieruit voort p in Erom., A., Sam., Mao., enz.

Een zonderlinge afwisseling van vorm vertoont het woord voor oog: imete, imt- (imtem, uw oog); nimi-nda, hun oog; emetangi (eig. windrichting), itme, en eindelijk ipme. Dit laatste is zelfs de gewone vorm in ipmi nen, zon, ontstaan uit mata ni (van) endo, dag, volkomen beantwoordende aan mat ni elo van Api, en aan Malag. maso-andro, behalve dat dit laatste een eigenlijke samenstelling is 1. In ipmi is de i der laatste lettergreep ontstaan uit e door invloed der «van ni, die terugwerkende kracht heeft, gelijk in A.bijv. in li in mopon; nen, uit ni en endo; de eindklinker viel weg; daardoor bleef over nd, wat vanzelf nn, eindelijk n werd. De zonderlinge verandering van itm, dat reeds door omzetting uit imt voortgekomen was, in ipm, is eenigermate te vergelijken met A. km in ikman, hand; kn in tiknga, oor. Of de ƒ, welke, vóór 't historisch Praeteritum geplaatst, het Perfectum en Plusq. Perf. vormt, en ook in den Conditionalis optreedt, ook uit t veranderd is, welke i"dan een overblijfsel zou wezen van t — Mota ti, Fi. oti, Oj. (h)ënti, enz., durf ik niet beslissen. Hier een paar voorbeelden: dumokesi, zij zagen; dupmokesi, zij hadden gezien; profet yepmenuwi, de profeet heeft uitgesproken. In waarde isp gelijk A. m u n.

Zeer gewoon is uitstooting of verdoffing van klinkers. Dus oveteme, menschen, voor ove eteme; ovën Potni sokowar, deHooge-priesters; avensai, zijn broeder; apmi sai, uw broeder; ve, geven; utuvën, geeft niet! voor ovengi, veani, vormelijk — Oj. wehani, ovëng (voor evëng) kam irë, geef heden aan ons, ov n'ëmpelëves, de aalmoezen;

1 Onmiskenbaar een eigenlijke samenstelling is Makass. mata-allowa, de zon, blijkens de plaats van 't lidwoord.

Sluiten