Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Er is over de beteekenis van Yava-dvïpa reeds zooveel in verschillenden zin geschreven, dat ik mij niet vlei eene voor iedereen bevredigende oplossing van 't vraagstuk te geven. Het is mij daarom ook minder te doen: wat ik voornamelijk wenschte, is de opmerkzaamheid te vestigen op een feit hetwelk in aanmerking behoort te komen, wanneer we eene redelijke keuze uit de verschillende mogelijke verklaringen wenschen te doen.

Het is bekend dat sommige geleerden 't woord Yava-dvïpa vertaald hebben met «Gerst-eiland»; reeds Ptolemaeus had deze vertolking van de Indiërs in zijn tijd gehoord. Anderen, zooals W. von Humboldt, R. van Eysinga en Dr. van der Tuuk1 hechten aan 't woord de beteekenis van «Buitenland» of «Buiten-eiland». Ofschoon «buiten» in 't hedendaagsche Javaansch jaba en javi heet, luidde toch in 't Kawi de vorm yava, hetgeen aan R. van Eysinga onbekend was, doch niet aan v. d. Tuuk (zie bl. 90 van deze Bijdragen). De aanmerkingen van Prof. Pijnappel op 't gevoelen van R.v. Eysinga (in deze Bijdragen, 3eVolgr.,V, 1870, bl. 63) verliezen dus tegenover 't Oudjavaansche yava hare kracht. Ook 't hybridische der samenstelling van een inheemsch woord met het Skr. dvïpa, waarop Pijnappel wijst, laat zich met verwijzing naar andere gelijksoortige samenstellingen in t Oudjavaansch verdedigen. Moeielijker evenwel zou het wezen voorbeelden aan te halen van eilandnamen die in beteekenis overeenkomst vertoonen met «buiteneiland», of zooals v. d. Tuuk (t. a. p.) het schijnt op te vatten: «eiland der buiten de drie kasten staande lieden». Daarentegen is niets gewoner dan dat eilanden, inzonderheid in den Indischen Archipel, hun naam te danken hebben aan een of ander natuurvoortbrengsel. Bijv. suvarna-dvïpa is buiten kijf «goud-eiland»; karpüra-dvïpa «kamfereiland»; bekend zijn ook de Kokoseilanden, Sandelhouteiland, Pulo pinang, e. a., terwijl Indische bronnen ook nog een Vrsa-dvipa, d. i. Stieren-eiland; N alikera-dvlpa, d. i. Kokos-eiland, kennen. Opzettelijk spreek ik niet van Jambüdvïpa e. dgl., omdat dvïpa hier een werelddeel, en niet eiland beteekent. In t opstel van Pijnappel (t. a. p. bl. 65—66) wordt dan ook 't eerste lid van t samengestelde Yava-dvïpa opgevat als de naam eener plant,

1 W. von Humboldt, Ueber die Kawi-Spraclie auf Java, I (1836), p. 56, 59—67.

P. P. Roorda van Eysinga, Handboek land- en volkenkunde Ned.-Indië, III« Boek 1' dl. (1841), p. 1—2.

H. N. van der Tuuk, in: Korte opmerkingen over Balineesch en Kawi, Bijdr. Kon. Inst. 3, VI (1871), p. 90. (Noot van 1916).

Sluiten