Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

heeft gevolgd, dien de Kerk tegen den machtswellust van een overmoedig staatsabsolutisme heeft durven aan te binden, zal zich niet verwonderen, als eens de grondslag van dat alles in de theorie van een ongeordend nationalisme door een verwerpend oordeel van het hoogste kerkelijk gezag zal worden getroffen. En het zal dan niet moeilijk zijn, de gronden van zulk een veroordeeling te achterhalen en te billijken. Want de uitwassen, die de overspanning van het nationalisme noodzakelijk meebrengt, komen in laatste instantie alle voort uit de moraal van het eigenbelang, van het collectieve egoïsme, toegepast op het gemeenschapsleven, en aan alle regels van natuurlijke en bovennatuurlijke moraal onttrokken, en daarnaast uit een volkomen miskenning van de waarde der menschelijke persoonlijkheid, die vooreerst bij de bestreving van haar eigen hoogere doeleinden niet aan den staat onderworpen dient te zijn en vervolgens ook op het niveau der zuiver-tijdelijke goederen onafhankelijk van den staat rechten bezit, waarover deze niet zonder meer en naar willekeur mag beschikken.

Het nationalisme-in-zich, of het ware nationalisme, ontdaan van de misgroeiingen, die een wijsgeerige misvatting omtrent de verhouding van enkeling en gemeenschap en een volkomen onchristelijke moraal daarin verwekt heeft, zou echter door zulk een veroordeeling niet in 't minst worden getroffen. Het komt met geen voorschrift der natuurlijke ethiek, met geen goddelijk of kerkelijk gebod in strijd. Integendeel: het is in de orde der menschelijke natuur gegeven en kan dus, mits aan den maatstaf van rede en openbaring gemeten, als iets goeds worden beschouwd. Het houdt, evenals de deugd

Sluiten