Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

moment het offensief hernomen werd, tot den terugtocht werd gedwongen. Ook een oorspronkelijk en onafhankelijk oordeelend schrijver als generaal Cordonnier huldigt deze opvatting. „Dès le 24 aoüt au soir, Joffre avait congu et organisé la retraite stratégique de ses armées et annoncé la bataille de la Marne"1.

Diametraal daartegenover staat het oordeel van hen, die met Jean de Pierrefeu2 ervan overtuigd zijn, dat de officiëele geschiedschrijving, dat „Plutarchus", critiekloos en tendentieus, de waarheid niet zegt. Joffre kondigt den slag aan op de lijn Amiens—Laon—Vouziers: „oü est la Marne?" vraagt generaal Sarrail niet zonder gemakkelijke ironie3. Van een weloverwogen operatieplan, dat, systematisch ontwikkeld, tot de overwinning aan de Marne heeft geleid, is volgens hem en zijn geestverwanten geen sprake. Natuurlijk moest Joffre na het échec aan de grenzen terugtrekken en natuurlijk moest hij, om de Regeering en de publieke opinie gerust te stellen, het voornemen te kennen geven weldra weer tot het offensief over te gaan: dat wel was het minste wat men kon verwachten, nu een groot gedeelte van den vaderlandschen bodem moest worden prijsgegeven!

Tegenover een dergelijke tegenstrijdigheid van interpretaties kan alleen een onbevangen analyse van de evenzeer geprezen als gelaakte instructie eenig licht geven. In het algemeen moet men ook rekening houden met het feit, dat de menschelijke geest geneigd is tot systematiseeren, tot het vinden van een bepaalde lijn in de veelheid der verschijnselen en tot het elimineeren van die omstandigheden welke niet parallel loopen met de lijn, die men als richtsnoer ter verklaring heeft meenen te vinden. Wel bereikt men op deze wijze dat de schildering der gebeurtenissen tot een boeiend en afgerond geheel wordt, maar de aesthetische bevrediging, die daarin ongetwijfeld ligt, wordt vaak bereikt ten koste der historische betrouwbaarheid. „Les épithètes „méthodique" et

1 L'Obéissance aux Armées par le Général Cordonnier, ancien Commandant de 1'Armée frangaise d'Orient (Paris 1924) p. 73.

2 Jean de Pierrefeu, Plutarque a menii (Paris 1923).

3 Paul Coblentz, Le Silence de Sarrail (Paris 1930) p. 73.

Sluiten