Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

wanneer een algemeene frontale aanval der overige legers, liefst na een weloverwogen uitwijken, de vijandelijke corpsen had weggelokt en vastgelegd, kon een omvatting van 's vijands vleugel verrassend en met kans op een beslissend succes worden ondernomen. Ook in den slag aan de grenzen was gebleken, hoeveel beleid voor een dergelijke manoeuvre werd vereischt; toen was de frontale aanval der Duitschers namelijk te snel begonnen, vóórdat de omvattingsvleugel op de juiste hoogte was om zijn slag te slaan en profijt te trekken uit de gebondenheid des vijands; daardoor konden Franschen en Engelschen nog tijdig den doodelijken stoot ontloopen1. Bij het plan, dat Joffre zich voorstelde uit te voeren, lag daarentegen de waarschijnlijkheid voor de hand van een stoot, die door den vijand gepareerd kon worden.

Concludeerend kunnen wij dus vaststellen, dat de instructie van 25 Augustus de krachten van het Fransche leger omzet in de juiste richting; dat de in de gegeven omstandigheden meest belovende manoeuvre wordt voorbereid; maar dat de uitvoering, zooals die blijkbaar in het oog werd gevat, weinig kans bood op een beslissend succes.

Bovendien bleek de instructie weldra ook van een onjuiste praemisse te zijn uitgegaan: de mogelijkheden om ten W. van de Maas den vijand op te houden waren overschat, de nadrukkelijkheid der Duitsche achtervolging was onderschat. De afstand, waarop de Duitschers zich den 25sten Augustus bevonden van de uitgangsstelling voor het nieuwe offensief der gealliëerden, variëerde tusschen de 90 en 50 km. Het was meer dan mogelijk, het was waarschijnlijk, dat de Duitschers, moreel geruggesteund door hun reeds behaalde successen, vóór 2 September niet alleen deze nieuwe linie bereikt zouden hebben, maar ook met hun sterken en wijd uithalenden rechter vleugel de concentratie van het nieuwe 6de L. op den Westelijken vleugel dier linie onmogelijk zouden hebben gemaakt.

Joffre had een waarschuwing van Napoléon vergeten, die zegt: „Lorsque vous êtes chassé d'une première position, il faut rallier vos colonnes assez en arrière pour que 1'ennemi

1 Cf. h. 1. p. 58.

Sluiten