Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

30 Augustus hun terugtocht weer voortzetten, zoodat de linker vleugel van het 5de L. volkomen in de lucht komt te hangen. Lanrezac beseft, dat hij den volgenden dag genoodzaakt kan zijn naar drie kanten tegelijk front te maken, naar het N., het O. en het W. Ten einde de opperste legerleiding op de hoogte te brengen van zijn gevaarlijke positie en haar de beslissing voor te leggen, wat in de gegeven omstandigheden moest geschieden: terugtrekken of dóórstooten, telephoneerde hij persoonlijk naar het G.Q.G. Joffre zelf was niet aanwezig; hij was kort na den middag uit Laon vertrokken naar Compiège om daar nogmaals (en opnieuw vruchteloos) een beroep te doen op French — wij komen daar nog op terug. Lanrezac werd dus te woord gestaan door den chef van Joffre's staf, generaal Belin, en hij laat in het korte gesprek, dat hij met zeker welbehagen in zijn boek herhaalt, zijn ironische critiek onverholen doorklinken; hij speelt den onderdanigen leerling, die intusschen opnieuw bewezen heeft juister geoordeeld te hebben dan zijn chef: dat valt niet te ontkennen. Jules Isaac1 zegt zeer terecht: „II y a bien eu bataille comme 1'avait voulu Joffre et non Lanrezac, mais, comme 1'avait prévu Lanrezac et non Joffre, cette bataille a été bien plus une bataille de Guise qu'une bataille de St-Quentin."

Het is de moeite waard het telephonisch gesprek, van 29 Augustus 's avonds, even te beluisteren.

Lanrezac: „La 5e armée doit-elle s'attarder dans la région Guise—St-Quentin, au risque de se faire prendre?"

Belin: „Comment, faire prendre votre armée? Ce serait absurde!"

Lanrezac: „Vous ne me comprenez pas; j'opère ici par ordre exprès du commandant en chef pour y remplir, m'at-il dit, une mission de salut public. Les événements survenus depuis 24 heures sont-ils tels que je doive poursuivre 1'opération qui m'a été prescrite malgré les risques grandissantes que je cours? Je ne puis prendre sur moi de me retirer vers

1 In zijn belangwekkende studie Le Témoignage du Général Lanrezac sur le Róle de la 5e Armée (in Les Archives de la Grande Guerre van 1921 en 1922) p. 691-'92; vooral door de juiste waardeering der verhouding van Joffre en Lanrezac verdient deze studie alle aandacht.

Sluiten