Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

zich uitgeput in argumenten om Sir John te bewegen thans in de algemeene frontlijn te blijven en daardoor een gaping in de slaglinie tusschen 5de en 6de L. te voorkomen. Tijdens het onderhoud trok de uiterst voorzichtige Murray den maarschalk bij zijn tuniek om hem van iedere belofte terug te houden en zonder iets bereikt te hebben kon Joffre, nu terecht beducht voor zijn 5de L., vertrekken i. Op zijn terugreis naar Vitry trof hij in Reims den sous-chef van Frenchs staf, den energieken, ons reeds uit de Inleiding bekenden generaal Henry Wilson. Deze keurde het offensief van het 5de L., als zijnde een even gevaarlijke als nuttelooze onderneming, af; het mocht z.i. niet meer dan een demonstratie zijn, waarbij tijdwinst het voornaamste doel was2. Overigens wilde hij wel trachten French in zijn terugtocht te matigen 3. Het was een schrale troost voor Joffre. Na hun gesprek van wenige minuten namen Engelschman en Franschman afscheid voor het standbeeld van Jeanne d'Arc.

Zoo kwam Joffre wel met deze sombere overtuiging in zijn hoofdkwartier terug, dat voorloopig van een algemeen offensief geen sprake meer kon zijn. In Vitry nam hij kennis van

1 Joffre, Mémoires I p. 341. Het is begrijpelijk, dat in de Fransche litteratuur Frenchs houding gedurende deze dagen scherp gelaakt wordt: met woeker betaalde hij Lanrezac terug! De beschrijving, welke generaal Maurice, p. 132, van de houding der Engelschen tijdens den slag aan de Oise geeft, maakt de ontstemming hunner geallieerden dubbel begrijpelijk. Lanzeracs offensief wordt door genoemden schr. gewaardeerd als een „most welcome diversion at a very opportune moment for us"; wanneer vervolgens de vijand een tegenaanval op Lanrezacs 18de L.C. (naast de Engelschen) onderneemt, wijst hij niet op de wenschelijkheid, dat het weinig geschokte corps van Haig hadde geïnterveniëerd, maar zegt hij: „It was necessary to get our army as quickly as possible out of the enemy's reach"; en wanneer hij heeft vastgesteld, dat Maunoury's leger nog niet op volle kracht is, concludeert hij: „Therefore the retreat had to be continued." Van hulpverleening aan de benarde buren dus geen sprake. Maar wij weten, dat French zijn grieven had. En overigens paste zijn houding geheel in de aloude Engelsche opvatting der taak van een Britsch Expeditieleger op het vasteland; men denke aan Wellingtons aarzeling vóór Waterloo.

2 Callwell, p. 172.

3 Joffre, Mémoires I p. 341.

Sluiten