Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

XIV

BESLUIT

Nadat de Duitsche legers in de eerste maand van den oorlog succes op succes hadden behaald en hun tegenstanders telkens opnieuw verder waren teruggedreven of hun verzet hadden moeten opgeven om erger te voorkomen; nadat de Duitsche troepen zich herhaaldelijk superieur hadden getoond aan de vijandelijke, brak, zonder dat iemand aan Duitsche zijde ook maar in de verte een dergelijken omkeer verwachtte, op 6 September Joffre's algemeene offensief los, hetwelk in de gigantische worsteling aan de Marne den keizerlijken legers een halt zou gebieden, dat ten slotte leiden moest tot den terugtocht.

De verrassing van het Fransche offensief was volkomen; het leek een wonder, dat de opperbevelhebber van een geslagen en toch zeker min of meer gedemoraliseerd leger zoo overtuigend het initiatief waagde te grijpen. Hoe was dat mogelijk geworden?

Beiderzijds kon de militaire leiding zich tekortkomingen verwijten. In dat opzicht bevestigde zij de uitkomsten der krijgsgeschiedenis, die tot de hoogte van Frederik den Groote, Napoléon en den ouden Moltke toe fouten in de leiding wist vast te stellen. „Eine fehlerlose Kriegführung gibt es nicht,"

zegt Delbrück terecht. Op niemands schouders drukt zwaarder verantwoordelijkheid, aan niemands vermogens worden geweldiger en dus moeilijker te vervullen eischen gesteld dan van den veldheer: dat mag de buitenstaander bij zijn beoordeeling nooit vergeten. Maar al is het onmogelijk, een leiding zonder fouten te verlangen, wel kan men zich steeds afvragen, wie een fout minder heeft gemaakt dan de tegenpartij, en vooral: wie het beste profijt heeft getrokken van de moeilijk-

Le. hn ir<}ct£ de !n Mg f, . /g.S ynitra cJt.s Son~t fait'S, Pour Cjui vc. ut ƒ ^.rrrt-em ent /& ynori o v L-e su c ,

£uil:ÉABrU , fcon.2/ilc M / / 6%~t>

Sluiten