Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

De Zinnen met „dat".

55. Als subjectszin komt een zin met „dat" in Et. 7 maal, in Yb. 10 maal voor. Slechts een enkele keer gaat de subjectszin aan den hoofdzin vooraf en wordt dan in Vb. door een pronomen in dien hoofdzin hervat. Correspondeerende voorafgaande zinnen vinden we bij een hoofdzin bestaande uit het ww. zijn, verbonden met een substantief: Et. 125 Dat ghi so lange zwijcM, es dorperhede." Vb. 25.9 dat gi nu swicht, dats grote dorperheit. In Vb. gaat bovendien nog eenmaal een samengetrokken verband van subjectszinnen aan een hoofdzin vooraf, die bestaat uit „zijn + adjectief", n.1. 63.17 dat gi dese broders sende den coninc ende hise tleven naem, dat waer scandeLic,

heer coninc. —

De subjectszin met „dat" volgt:

1°. bij zinnen met het werkwoord zijn.

Bij een hoofdzin met „zijn + substantief" vinden we m Vb tweemaal een volgende dat-zin (59.1-7, 64.37).

Bij een voorwaardelijken bijzin met „zijn" vinden we twee stellen correspondeerende voorbeelden. De bijzin bestaat echter in Et. uit „zijn + substantief", in Vb. uit „zijn + het". Overigens komen in Vb. nog twee dergelijke zinsverbanden voor, waar Et. éénmaal een enkelvoudigen voorwaardelijken bijzin met Vf. voorop heeft, en in het andere geval een corresp. zin

in Et. ontbreekt.

Vb. heeft „ist dat" en „waert dat" tot voegwoord ontwikkeld.

Kt. 189 Of sake ware dat gi hat kinder. Vb. 26.1 Oft waer dat gi kinder had luttel of veel, — Rt. 456 Si dat sake, dat gijs oec met // Ne doet, Vb. 62.20 ende ist dat gi des niet ne doet so enz.

Vb 62.33 ende ist dat ghijse met verradenis opgaeft enz. Kt. 48b Wildise oec, sem mijn leven! // Met verranessen upgeven — Vb. 148.14 ende waert dat hi hem geen hulpe en dede, so most hi enz.

Bij een toegevenden bijzin met „zijn", ingeleid door „al": Et. 100 Al waert, dat hi verdeelt ware, — (een corresp. zin ontbreekt in Vb.). „

2°. bij zinnen met andere werkwoorden dan „zijn .

gebeuren.

Een inleidende zin in Vb. verwekt een samengetrokken verband van „dat-zinnen", waar Et. samentrekking van hoofdzinnen bevat:

Sluiten