Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

met „hebben" of „zijn"; ze hebben perfectische functie; duidelijk wordt de voltooide handeling aangegeven, vergeleken bij den hoofdzin. Bijv.:

Kt. 823 Als hi .iii. slage hadde gegeven, // Heeft Ogier teweert verheven, 779 Als Yewe heift verstaen, // Voer hi derwaert, bi sente Jan, — verder: 153.

Vb. 60.1 Als dese vier ridderen geslapen hadden saten si op Beiaart — 147.4 Als dat ghedaen was vraechde Ogier of hi voldaen had. — verder b.v. 60.13, 61.16.

Al deze gevallen in Yb. zijn zinnen in nader verklarend verband, die in Et. niet voorkomen; één uitzondering is er, een zin die correspondeert met eveneens een „als-zin" in Et., maar met eenvoudig praeteritum en momentane functie:

Vb. 62.7 Als Yewijn den brief gelesen hadde ende dat inhouden daer of verstaen, was hi droevich — Rt. 428 Als Yewe de bodscap verstoet, II Wert hi drouve in sinen moet,

In de „als-zinnen" met eenvoudig praeteritum is in tegenstelling met de hier boven genoemde, gelijktijdigheid van handeling in hoofd- en bijzin niet uitgesloten, zelfs vaak bedoeld. Ze drukken een momentaan öf incoatief aspect uit. In deze keuze der werkwoorden is slechts weinig variatie; zoowel in Et. als in Vb. zijn er onder deze zinnen vele stereotiepe vormen. Veelvuldig worden gebruikt in beide teksten de werkwoorden: sien en comen; in Et.: vernemen, verstaen, spreken; in Vb.: horen, sijn (als koppelww. èn als onafhankelijk ww.). Voorbeelden:

Rt. 246 Als Ridsaert die borch sach, // Mogedi horen, wes hi plach. 905 Ende alsi quamen int lant, // Stichten si bede roef ende brant, 428 Als Yewe de bodscap verstoet, // Wert hi drouve in sinen moet, 522 Als I jam bert sprac dese wort, // Ysoreit balch enz.

Vb. 65.5 Als die coninc dit sach, seide hi: 64.1 Ende als si biden coninc quamen, grueten si hem 148.5 Als dit de genoten hoerden swoeren si alle enz — 146.32 ende als elc op sijn stede int crijt waren, lieten dye twe heren haer orssen te gader lopen 147.2 ende als Gontier doot was ende dat Ogier sach was hi blide.

Sluiten