Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

komen, worden deze eerst bevrijd van koper door dit met ijzer neer te slaan — vandaar de naam: koperwater of couperose voor ijzervitrioal. Na indampen wordt ijzervitriool verkregen.

Het ijzervitriool dient om zwart te verven met looistof, blauw te verven met bloedloogzout, desoxydatie van indigo (koude kuip)".

Het in Rosetti's Plictho genoemde Allume di fezza of di feccia behoeft nadere verklaring. Het bezinksel uit de wijnvaten, een mengsel van wijngist of wijnmoer en wijnsteen of droesem werd geroost tot potasch of koolzure kali.

Het woord faeces beteekent: drek. Het verband ligt nu voor de hand n.1. aluin uit drek die dan afkomstig is van den wijn. Feces vini lees faeces vini. Afzetsel of bezinksel, hier in wijn; faex usta is een geroost mengsel van gist, kleurstof, zure wijnsteenzure kali en verontreinigingen. Dit bezinksel werd voor het gebruik gebrand, waarbij een mengsel van koolzure en bijtende kali ontstaat. Dit product heet Faecula. 36)

Het woord „scharlaken" schijnt zijn oorsprong te hebben in Venetië. Icilio Guareschi — l.c. pag. 4 — Plictho etc. schrijft hierover:

E curioso che il Rosetti siasi deciso a pubblicare le sue numerose ricette per tintoria quando si sa che allora, come adesso, i processi per tintura si tenevano segreti. Pare anzi, secondo gli storici Veneziani, che vi fossero dei regolamenti che prescrivano il tempo in cui si dovevano preparare certe misture, come per esempio quello per lo scarlatto.

Per fare in modo che il pubblico non conoscesse il segreto si ricorreva ad artifizi a superstizioni, quali ad esempio quelle di fare paura al popolino con fantasmi bianchi ecc, E da ció. dicesi, deriva la parola scarlatto per indicare timore senza fondamento.

Ma a dir vero, tutto questo si capisce poco, perché chi aveva interesse a scoprire il segreto, non era il popolino. ignorante e superstizioso, ma qualche artista o artigiane intelligente."

Uit den Plictho blijkt ontwijfelbaar dat de Venetiaansche ververs „indigo" kenden. Pag 62 vindt men:

,,A tenger seda in color turchino, prima Iaua la seda in acqua fredda de fiume e poi torcila bene amano et tengila nel fior

M) De „cyrurgie" van Meester Jan Yperman — E. C. van Leersum — Leiden — 1912 — A. W. Sythoff.

Sluiten