Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Alle bouwkunst bedient zich bij de begrenzing der ruimte en het uitspreken van haar wezen van drie middelen.

Zij bedient zich van 't vlak, de verticale richting en de horizontale richting. Deze drie elementen komen in alle bouwkunst voor, alleen valt de klemtoon verschillend. Zij bedient zich van dit trio, omdat het mogelijk is door middel van deze drie alle waarden des levens tot uitdrukking te brengen.

Met het vlak kan worden uitgedrukt: stilte, stilte, niet aan den strijd toe, of: de gespannen stilte, boven den strijd uit.

De verticale richting drukt uit: opgewektheid, ook: oneindig verlangen, ook: uit diepen nood roep ik tot U.

De horizontale lijn drukt uit: gelatenheid. In hoogeren vorm: het berustend verwijlen. Met een glimlach boven 't leven staan. Zooals Laotse dat zegt: Boven het leven staan is beter dan in het leven staan. Wij voelen, dat de rustige cirkelboog hoort bij het Romaansche vlak en dat de Gothische spitsboog behoort bij de verticale lijn, die in alle onderdeelen der Gothiek triomfeert. Met deze drie hoofdelementen echter modelleert de werkelijke bouwkunstenaar de ruimte, alle ruimten, in een onuitputtelijk aantal variaties. De beste variaties blijven echter die, waarin hij er in slaagt, algemeen verstaanbaar te blijven.

Zoolang ik mij bezig houd met de bouwkunst, heb ik het gevoel gehad, dat zij een geheim in zich verbergt. Op alle manieren en langs alle wegen dwong iets mij te zoeken naar dat geheim, waardoor de bouwkunst dat eigenaardig levende verkrijgt en dat eigenaardig zekere, dat mij in haar beste uitingen boeide. En velen zochten en snuffelden naar gildegeheimen en de geheimen der „Gulden Snede". Er moest een manier zijn, een „systeem" om alle deelen van het gebouw op een zelfden „noemer" te brengen. De Egyptenaren en Grieken, de monniken-bouwmeesters in de oudste kloosters en de meesters der Gilden moesten dit geheim kennen, deze gewijde manier, om tot hun mystiek, bovenmenschelijk zeker, resultaat te geraken.

Ach, het geheim, dat in en achter de bouwkunst leeft, is een eenvoudig geheim. Het doel der kunst is: het geheim des levens te symboliseeren. Dit gesymboliseerde geheim des levens is het geheim der kunst. Daarom is het geheim der kunst het geheim des levens. Dat wij ons uit alle groote diepe kunst van het matelooze geheim des levens bewust worden, dat is het geheim der kunst. De kunst suggereert ons dit

Sluiten