Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Spreken we van kathedraal, dan ook blijkt de twee-eenheid aanwezig. Wanneer wij van een kathedraal zeggen: Kosten noch moeiten zijn gespaard om het geheel een zoo waardig mogelijken indruk te geven, dan hebben wij daarmee de economische sfeer der kathedraal omschreven. Met: zoo waardig mogelijk, de geestelijke sfeer.

Zoo kunnen wij in 't algemeen zeggen, dat men in bouwkunstige cultuurtijdperken minder kosten en moeiten spaart, naarmate het gebouw meer gesteld is in dienst der gemeenschap en haar hoogste idealen. Omgekeerd, dat men meer op de kleintjes gaat passen, naarmate een gebouw meer dient tot persoonlijke doeleinden,

Een eigenaardigheid van cultuurperioden is ook, dat men veel meer vervalt in 't euvel de economische grenzen van een bepaald gebouw naar boven te overschrijden dan naar beneden. Vele kathedralen, die nooit afkwamen, zijn hiervoor het bewijs. De gemeene uitmergeling van woon- en boerenhuis, die wij in onzen tijd beleven, als overschrijding der economische grens naar beneden, kenden de cultuurperioden niet. Ook in 't verleden zijn hutten gebouwd, maar bij alle benepenheid bleven zij ver uit boven de hut, die de veenarbeider nu nog bewoont in de Drentsche venen.

Altijd valt aan de simpelste oude hut nog wel een detailtje te bewonderen, dat ons toch nog iets vertelt van den stand der bouwkunstige cuituur in den tijd, waarin de hut ontstond. Dat verschijnsel vinden wij bij alle bouwwerken uit het verleden naar hun aard terug en daardoor komt het, dat de meest simpele dorpskerk ver uitstijgt boven de beste pogingen op dit gebied in onzen tijd.

In een cultuurperiode is er een algemeene geestelijke sfeer, waaruit ieder H ng geadeld wordt naar zijn aard Zelfs het rootridderslot ontkwam daar niet aan en is een wonder van schoonheid, vergeleken bijvoorbeeld met de gemiddelde moderne fabriek, de moderne roofriddersloten, waarin de mensch beroofd wordt van de arbeidsvreugde, wat nog erger is dan beroofd te worden van zijn buidel. En de moderne werkmethoden aan den loopenden band, met den chronometer op den achtergrond beteekenen een veel verfijnder kwelling, veel wreeder voor de ziel, dan de meer primitieve kwellingsmethoden der roofridders. In de plaats van het uiterlijke radbraken kwam het lnner]Je radbraken, verheven tot wetenschap, zoodat de Twentsche

Sluiten