Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

na, naar autarkie. Het beteekent ontwrichting, of, als men wil, halve stopzetting van het wereld-distributie-apparaat. Niemand loochent, dat het stelsel dit inhoudt; oneens is men het alleen over zijn goed of kwaad.

Zie ik wèl, dan zoekt men, als vanouds, de deugden van bet stelsel : economisch in behoud of aanwinst van eigen productievermogen ; en, niet- of half-economisch, in de noodzaak, in deze onveilige wereld te drijven op eigen kracht, noodzaak die moet heen helpen over economisch bezwaar. Dit bezwaar zoekt men in het half onbenut laten van wat de wereld aan mogelijkheid van onderling hulpbetoon biedt. Voorts meen ik een poging te ontwaren om af te dingen op deze bedenkelijkheid, met een voorstelling van zaken, welker juistheid aan twijfel onderhevig is.

Na den oorlog — zoo kan men hooren — heeft het zwaar geschonden wereld-productie-apparaat zich volop weten te herstellen ; maken we ons dus niet te spoedig bezorgd! Ieder begrijpt, op welke verschijnselen hier wordt gedoeld, en ieder erkent deze verschijnselen als werkelijkheid. Zoolang het echter in den natuurlijken gang van zaken ligt, dat de menschheid groeit èn in tal èn in last, maar dat op deze euvelen de gezonde en normale reactie is, dat zij ook aanwast in inzicht in en beheersching van de natuur, dit is : in voortbrengend vermogen, blijft het aannemelijk, dat, ware de wereldoorlog ons bespaard gebleven, vooruitgang óók zou hebben plaats gegrepen, zij het in wat andere gedaante ; andere nooden zouden dan hebben geklemd en geprikkeld; behoeftenloos zou ook dan de menschheid niet zijn geweest; de prikkel tot inhalen zou dan weliswaar hebben ontbroken, maar evenzeer de in te halen achterstand. De oorlog heeft bepaalde vormen van natuurbeheersching ontegenzeggelijk een opwaartsche vaart gegeven, die ons dagelijks nog met verbazing slaat; en wij behoeven hierbij volstrekt niet in de eerste plaats te denken aan de verniel-techniek; eerder en liever denken we onder meer aan het gemotoriseerde land-, lucht- en waterverkeer; maar onwaarschijnlijk is zeker niet, dat zonder deze zeer bizondere aanleiding de technische ontwikkeling een beeld zou hebben vertoond, niet van kleinere afmeting, wèl van grootere harmonie.

Nog in ander opzicht lijdt de stelling van het ruim herwonnen

Sluiten