Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

gehelp het nie? (bis. 23). Dit is eers ver in die neëntiende eeu dat Bantoes onder die vaste Koloniste in noemenswaardige getalle kom woon het en die koloniste hulle taal so kon geleer het dat daarvan invloed kon uitgegaan het. Tog weet ons uit direkte bronne (Teenstra, vgl. F. C. L. Bosman, Drama en Toneel, bis. 539) dat die nie ... me-kenmerk van Afrikaans in die Caledonse, wat nogal so ver na die Ooste nie lê nie, die gewone gebruik reeds omstreeks 1820 was.

So is prof. Bouman se hipotese vir my nog op baie ander punte eenvoudig 'n raaisel. Hoe stel hy hom die verskil in aard tussen: in die huis in, al lankal en dergelike gevalle, en nie ... nie voor? M.a.w. waarom is die dubbele ontkenning vir him 'n geïsoleerde Afrikaanse verskynsel ? Om die afwykende in die tweevoudige ontkenning in Afrikaans en soms in „ongeschoolde" Nederlands te verduidelik, sluit hy hom by W. de Vries aan, wat in die eerste taal algehele herhaling, in die tweede „partiële repetitie" sien. Afgesien van wat dit mog beteken, is die grondonderskeid tussen die twee repetities dan nie een van graad, en nie van aard nie ? Moet die ontstaansoorsake dan so absoluut anders wees en hoekom? „Om tot 'n verklaring van 't Afrikaanse gebruik te geraken, zullen we van primitieve taal, dat van het kind en die van de onbeschaafde natuurvolken (— waarvoor die in Europa geboortiges so 'n voorliefde koester!) uitgaan, en steeds een zin met dubbele ontkenning in het verband van de omgeving bezien", en in 'n voetnoot hierby: „Er zijn talrijke gevallen waar de zinsbouw van het Afrikaans op een meer primitief standpunt staat dan die van het Nederlands", waarskynlik omdat Afrikaans in verkeer met primitiewe volkere gebruik word. Behalwe die geval van nie ... nie kry ons hiervan geen voorbeeld nie. Ek erken dat ek die kuns om hierdie bepaling te maak, nie meester is nie. Dit is duidelik dat dit nie die posisie van m'e2 is wat 'n primitiewe uitgangspunt vereis nie, maar die essensiële daarvan. Met die oog daarop sou ek wil weet wat „primitief" juis is — die pre-logiese van Levy Bruehl ? Maar die standpunt is lankal as onhoudbaar aangetoon. En as die Germaanse ontkenning in die lig van die geskiedenis juis dieselfde essensie het om periodiek, na 'n groot verbleiking van die ontkennende kleur van die modale

Sluiten