Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

dieselfde in al die Germaanse tale is, met sommige afwykinge na gelang van omstandighede (bv. by ontkenning van die infinitief). Die adverbiale ontkenningspartikel staan in Afrikaans in geval van die met nie genegeerde spesiale ontkenninge in die normale skikking voor die te ontkenne begrip; by nexale of volkome nexaal-geworde ontkenninge volg niex in die hoofsin (stellende) die enkelvoudige ww. of, in geval van 'n samegestelde ww., die hulpww. van tyd en/of wyse, tensy altyd niex 'n endjie verder na agtertoe verskuif word deur 'n persoonlike voornw. as objek, of 'n ander direkte objek wat nie deur 'n voorsetsel voorafgegaan word nie, en/of *n ander modale adverbium as nie. Gewoonlik val die posisie van niex in albei tipes saam. By omsetting behou nie! sy posisie ten opsigte van die statiese dele van die sin. — Maar al hierdie en soortgelyke bepalinge bring ons nie nader aan die doel nie. Dit is immers nie8 wat die moeilikheid oplewer. Tog kom juis die aspek van die plek van die eerste ontkenningslid in 'n ander hg as dit van 'n ander hoek uit besien word, nl. meer histories-sintakties.

By Malherbe, (t.a.p., bis. 104) staan in verband hiermee 'n belangrike opmerking: „Die posiesie van n1 in sulke gevalle is onvas. In die voorafgaande sinne kan n1 ook staan direk na het, mag, kan, kon respektiewelik, selfs wanneer die sinsaksent anders sou val as op volk. taal, ander, herig. As n* self die aksent dra, staan dit graag voor die hoofww." Veral die laaste sin is belangrik, te-meer nog daar die voorbeeldsinne al vier nexale ontkenning het: / Jy het jou volk nie hef nie / ... 'n mens kon die berig nie verstaan nie // Nou kom dit my aanneemlik voor om in die benadrukte ontkenningswyse by samegestelde ww.e die oorspronklike toestand te wil sien in geval van nexus-negasie. Immers, "the chief use of a negative sentence (is) to contradict and to point to a contrast," (dus, met nadruk in die begin), maar: "The negative notion, which is logically very important, is (sometimes) made to be accentually subordinate to some other notion; and as this happens constantly, the negative gradually becomes a mere proclitic syllable ..." (Negation. blss. 4-5). Hierdie wisselwerking sal ons binnekort kan bestudeer. — As ons dus wil aanneem wat tog' as die waarskynlikste voorkom, dat niex of nie(t) (as daar nog geen nie2 was nie),

Sluiten