Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

het volgende gezegd: „het doel van de opvoeding is voor I mij de vrije ontplooiing van de enkeling tot innerlijk gebonden lid van de gemeenschap." Wellicht ziet men na wat ik hierboven geschreven heb, dat achter deze woorden meer beteekenis gedacht wordt dan er op het eerste gezicht in opgesloten lijkt.

En nu is in dit alles één woord nog steeds niet genoemd, een woord dat bij alle opvoeding van anderen en van ons zelf, opvoeding opgevat als individueele ontplooiing of als ontwikkeling tot gemeenschapswezen, van het allergrootste gewicht is: het woord waarmee de naam van onze instelling begint: Werk! Ik wil daarom nu hierop de nadruk leggen: geen opvoeding is m.i. mogelijk waar niet echt gewerkt wordt. Als kinderen (of menschen) zooals men dat noemt „rondhangen", kan er noch van opvoeding, noch van onderwijs sprake zijn. Een mensch heeft arbeid evenzeer noodig als lucht, water en voedsel. Hij moet geregeld flink hard werken wil hij gelukkig zijn.

Vandaar dat wij er op staan, dat ieder in de Werkplaats ook werkt. Hoofdwerk hoeft niet altijd; want handenarbeid is even noodig, maar gewerkt moet er worden. Dit is trouwens ook een van de redenen waarom ik die naam gekozen heb.

Goed, consciëntieus werk is niet alleen levensvoorwaarde voor de mensch, maar tevens — geloof ik — de beste genezing voor psychische moeilijkheden. Ook daarom kunnen wij niet te sterk de nadruk leggen op dit punt.

Na aldus iets gezegd te hebben over het doel en de taak van de opvoeding in meer theoretische zin, wil ik er nu nog iets aan toevoegen over opvoeding, meer praktisch beschouwd. En dan wel allereerst dit, dat het voldoen aan