Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

deze middenstandsbeweging te verbinden met het gebral der „fronthelden” en met de dwaze eisen die een even ijdeltuiterig als hol nationalisme, aan de wereld stelde. In deze combinatie zit zowel de kracht als de zwakte van het Italiaanse fascisme; en hier ligt tevens de oorsprong van zijn dwaze houding tegenover de buitenwereld en van de gevaarlijke avonturen waarin het zich nadien gestort heeft.

Na de oorlog was nagenoeg ieder ontevreden. Niet alleen de chauvinisten, die vonden dat het overwinnende Italië niet overeenkomstig z’n waardigheid werd behandeld, maar ook de arbeiders die met gestegen prijzen, achtergebleven lonen, een economische wanorde en oorlogswinstmakerij te doen hadden, waarbij dan nog, na de demobilisatie, de werkloosheid kwam. De zonen uit de middengroepen, die vol idealisme, de oorlog waren ingegaan, verwachtend aan het eind ervan een andere maatschappelijke orde te vinden, zagen de oude wereld terug, een wereld die noch een bestaan, noch een levensdoel bood, en die verscheurd werd door de strijd tussen egoïstische kapitalisten en egoïstische arbeiders. In dit Italië was Mussolini een vergeten en onbegrepen man. D’Annunzio begon zich belachelijk te maken, de oorlogsregering had alle prestige verloren, de vroegere regeringskliek van Giolitti had weinig gezag meer. Alleen de socialistische organisaties — die immers voorspeld hadden dat het oorlogsavontuur op een algemene ontreddering zou uitlopen — stonden als frisse onverbruikte krachten in het land, en naar de socialisten stroomden de ontevredenen, arbeiders, boeren, middenstanders.

Maar de socialisten bleven na de oorlog, wat ze vóór en tijdens de oorlog geweest waren: negatief. Wat zij niet begrepen was, dat er twee groepen waren die een nieuw, sociaal-bewoonbaar, Italië wilden: zij die tegen de oorlog gevochten hadden — de proletariërs — en zij die vóór de oorlog gewerkt hadden — de middengroepen, de intellectuelen. Nu de oorlog voorbij was, moest men proberen die twee groepen te verzoenen, de energie van de interventionisten te gebruiken voor de strijd ter verovering van Italië, voor de strijd om de macht. Wij willen een socialistisch Italië, — zo zou men de meningen van Mussolini en de interventionisten kunnen samenvatten — want daarvoor hebben we ons in de oorlog gestort. Wij willen een socialistisch Italië — zo kon het proletariaat gesproken hebben — we hebben niet opgehouden,

Sluiten