Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

schappelijk” zijn, terwijl ze tegelijkertijd de mythe boven de wetenschap stellen.

Maar is dit iets zo bizonders? Kennen we niet de stelling, dat de wetenschap de dienstmaagd der theologie behoort te zijn? Waarom zou ze dan niet de dienstmaagd der mythe van leven-bloed-ras kunnen zijn, en in die hoedanigheid met ijver en met vaardigheid werken? Eerst tegenwoordig begint men meer algemeen te erkennen, dat de middeleeuwse scholastiek, ondanks haar dienstbaarheid, respectabel wetenschappelijk werk heeft verricht en daardoor de voorbereiding van humanisme en rationalisme was. Bovendien, is het fascisme weer niet echt „van onze tijd” met z’n aanvaarding van de wetenschap en z’n verzet tegen de uiterste consequenties der wetenschap? Zien we dan niet, hoe de moderne religie telkens weer probeert te bewijzen, dat de wetenschap van thans, (in tegenstelling tot de vroegere anti- of a-religieuze „mechanisch-materialistische”), erkent, dat haar resultaten tot aanvaarding van een religieuze wereldbeschouwing moeten leiden? Zien we niet, onder de mannen der wetenschap zélf, een streven om met behulp van de wetenschap te bewijzen, dat de wetenschap onmachtig is om tot een eigen wereldbeschouwing te komen en dat ze alleen maar kan wijzen naar de noodzakelijkheid van een religieus besef? (Eddington, Jeans, Millikan).

Waarom zouden zulke dingen alleen geoorloofd zijn aan de moderne religie van christelijken huize en waarom niet aan de fascistische religie? Het fascisme is een religie, of, goed beschouwd, eigenlijk méér dan een „religie”, het is een stevig geloof, dat zich nog in de mythische periode bevindt, en dat dus over de robuustheid beschikt, die de „religies”, met hun epigonen-christendom, reeds lang missen. Vandaar dat het zo moeilijk is, een „religieuze” dam tegen het fascisme op te werpen, *) want het fascisme heeft zelf è.1 de bekoringen van een religie, plus de kracht van een geloof, plus de vulgariteit van een mythe-voor-de-massa. Het kan zich, naar gelang van de omstandigheden, en van de personen of groepen die het beïnvloeden wil, nu eens mystiek, dan weer wetenschappelijk, dan weer practisch voordoen—het is van alle markten thuis en het heeft de handigheid der gewiekste marktkooplieden. Men kan het zijn dualisme, of juister, zijn pluralisme niet ver-

1) Een werkelijk geloof, zoals dat van Karl Barth, blijft immuun voor het fascisme. Een georganiseerd geloof, zoals het Roomse, is tot hardnekkige tegenstand in staat.

12

Sluiten